Nëðtumo átaka moterø, serganèiø iðsëtine skleroze, ligos eigai

Similar documents
Name: Katakana Workbook

Paddy McGinty's Goat

EXERGY CHARACTERISTICS OF RICE HUSKS

Appendices. Section. Food Buying Guide for Child Nu tri tion Pro grams A P P E N D I C E S

Ilio Volante. Composer: Italia, Rome

STUDY ON THE PRODUCTIVE POTENTIAL OF SOME VICIA L. SPECIES

OPTIMIZATION OF ETHANOL FERMENTATION WITH REDUCING SUGARS FROM CAMELLIA (CAMELLIA OLEIFERA) SEED MEAL USING RESPONSE SURFACE METHODOLOGY

Crazy About Corn. Oh I am cra zy, cra zy, cra zy, a bout corn, corn, corn. I can eat it up for. din ner or at break fast in the

A Comparison of Methods for Yeast Identification Including CHROMagar Candida, Vitek Sys tem YBC and a Traditional Biochemical Method

appetizer LAWA R BA LI a l a DRE A M L A N D 65. C H IC KE N PA N DA N PE C AT U 70. T U NA SA M BA L M ATA H

Om jer iz gle da: iz ra čun, upo ra ba i tu ma če nje The odds ratio: cal cu la tion, usa ge, and inter pre ta tion

Serum and Tear Leptin Levels in Patients with Allergic Conjunctivitis

Viet s Cuisine. Contains vegetable, shredded-carrot, shredded dried-mushroom, taro, and one of the followings:

New price effective 8/1/17. There will be container charge for carry-out items. Viet s Cuisine. Appetizers -Khai V

The Japanese Writing System. By Danny Jones

Spatial Angular Compounding for Elastography without the Incompressibility Assumption

Supplementary Table 1 PHYC haplotypes of A. thaliana strains.

Colors and Shapes at the Park Part 1

(N) CONTAINS TRACES OF NUTS (V) SUITABLE FOR VEGETARIANS (GF) GLUTEN FREE (S) SPICY PLEASE NOTE: A 10% SERVICE CHARGE APPLIES TO TABLES OF 6 OR OVER.

SOLAR HEAT WORLDWIDE 2008

Small $6.49 Large $7.49 X-Large $8.49 Phª - Beef Noodle Soup

Tes ti ra nje statističkih hi po te za i ne ke zam ke Sta tis ti cal hypot he sis tes ti ng and some pit fal ls

PLANT BREEDING AND SEED SCIENCE Volume S³awomir Proñczuk, Grzegorz urek

The Japanese Writing System. Busareddy & Rekha

In ter na tional Jour nal of Wine Mar ket ing

Welcome to our 2018 Christmas catalog.

DANH SÁCH THÍ SINH DỰ THI IC3 IC3 REGISTRATION FORM

Dian Zang Chuan Da San Jiao Wen Hua Tan Mi (Mandarin Chinese Edition)

Xianggang Da Shi Ye: Yazhou Wang Luo Zhong Xin (Mandarin Chinese Edition) By Takeshi Hamashita

Bun & Vermicelli. Chay & Vegetarian Dishes. Add Prawn 4.50 or Meat for 3.95 Add Vegetables, Noodle or Tofu for 2.95

Grains/Breads. Section. Food Buying Guide for Child Nutrition Programs

Results SPORTident Y2Y Park-O Tournament 2018 Stage 6

GERMANY (SXF)Berlin Schonefeld- Berlin Schönefeld Airport. Airport Charges

PORK + PINOT SUNDAYS

5000 Central Ave. S.E. Albuquerque, NM (505) Thức Uống -Beverages

Choose from our fabulous range of specially selected lunch and dinner menus, or work with our Head Chef to create your very own menu.

Pediatri Hemşireliğinde Aile Merkezli Bakım

ESTIMATING TECHNOLOGICAL QUALITY IN WHEAT BY HAGBERG FALLING NUMBER AND AMYLOGRAPH PEAK VISCOSITY

A set menu of House Classics. H O U S E S E LEC T PE R PE R S O N A selection of our Chef s favourite House dishes.

Gu Dai Zhe Li Shi Yi Bai Shou (Mandarin Chinese Edition)

Appertizer & Salad MÓN KHAI VỊ

Song Shi Xue Dao Lun (Zhongguo Gu Dai Wen Xue) (Mandarin Chinese Edition) By Jie Cheng READ ONLINE

U pu te za ru ko va nje

Savor Mid-Autumn Treasures at Hilton Hanoi Opera! Gìn giữ nét đẹp cổ truyền

S T A R TERS. R oas t lamb b elly with chilli, c oriander and c u min D e e p fried min ced p ork s p ring r o ll

PORAZ OBRAZOVANJA U DIGITALNOM DOBU

NEW PROCESS FOR PRODUCTION OF HIGH PURITY ADN - DEVELOPMENT AND SCALE-UP. Henrik SKIFS, Helen STENMARK Eurenco Bofors AB Peter THORMÄHLEN ECAPS AB

KLISSOURA CAVE 1 AND THE UP PER PALEOLITHIC OF SOUTH ERN GREECE IN CUL TURAL AND ECOLOGICAL CONTEXT

Tôm càng chiên, rau xà lách romaine, hạt thông, xốt giấm đen. Đầu mực nướng, sữa chua hương cumin, xà lách trộn

KHAI VỊ - APPETIZERS PHỞ BÒ BEEF NOODLE SOUP

Song Shi Liu Bian (Zhonghua Chuan Tong Wen Hua Jing Pin Cong Shu) (Mandarin Chinese Edition) By Zhai Mu READ ONLINE

Qian Jibo Juan (Zhongguo Xian Dai Xue Shu Jing Dian) (Mandarin Chinese Edition) By Jibo Qian

Sanna offers authentic Thai

BLOSSOM-END CLEARING OF GRAPEFRUIT1

The W Gourmet mooncake gift sets are presently available at:

5 -nuk leo ti da za, oksi da cij ski stres i an tiok si da cij ski sta tus kod kon zu me na ta alkohola i bo les ni ka s ci ro zom jet re

Fresh hot jalapeños stuffed with spicy cream cheese wrapped in crispy bacon. Served with side of cilantro ranch

Welcome to Echo Lake Lodge! Start your day on Mt. Evans with a hearty breakfast served until 11 a.m.

Le Veyron. Cafe. From our BriCk Oven Bakers Basket Le Veyron Specialty Cake Tray 95.00

G E R M A C K S I G N AT U R E PAPER BAGS

P1. Chicken Noodle Soup ~ PHO GA P2. Beef Noodle Soup ~ PHO TAI Thin slices of tender beef over rice noodle soup.

Li Dai Gong Ci Ji Shi (Mandarin Chinese Edition) By Liangren Qiu READ ONLINE

MORNING FARE EARLY RISER THE CLASSIC CONTINENTAL COLLEGE OF DUPAGE BREAKFAST BUFFET. Pastry Basket, Assorted Juice & Coffee

MÓN ĂN ĐẶC BIỆT / CHEF SPECIAL. PHở / VIETNAMESE STYLE RICE NOODLE SOUP

GE NETIC VARI ABIL ITY AND COR RE LA TION ANAL Y SIS IN BER (Zizyphus mauritiana Lamk.) GERMPLASM GROWN IN LUCKNOW

PHở / VIETNAMESE STYLE RICE NOODLE SOUP

Decembar 2009, Volume 60, broj 1-2

Course. First Vietnam Course. Fascination Vietnamese Course. Vui lòng chọn từ bảy loại phở(bún) Please choose noodles from here

The Emperor s New Clothes After the tale by Hans Christian Andersen Words and Music by Gary Bachlund 1994, revised 2012

Khai Vi. Pho,, Appetizers. Beef Rice Noodle Soup - Small: $8.00, Large: $9.00, X-Large: $10.95 $8.00 $7.50 $4.25 $4.25 $

Appetizers. F. House Salad $ 4.95 Iceberg lettuce, cucumbers, tomatoes, pickled carrots & daikon in our house salad dressing.

Authentic Vietnamese Cuisine

SPORTident Y2Y Park-O Tournament Stage 6 [REMATCH] Start List (By Class) V1.0

GT Chä Giò 2. Fresh Shrimp Salad Rolls (3) GÕi CuÓn Tôm 3. Grilled Lemon Grass Chicken Salad Rolls (3)

1. OH SA ÕNNISTAV. (O du fröhliche) Pidulikult q=100. Sopran Alt. Tenor Bass. pü pü kõi. ha ha ge. Oh sa õn - nis-tav, oh sa rõõ - mus-tav - -

The Emperor s New Clothes After the tale by Hans Christian Andersen Words and Music by Gary Bachlund 1994, revised 2012

Daily Lunch Specials 11 a.m. to 3 p.m. Monday Friday

UTICAJ TRONEDEQNE REDUKCIONE DIJETE NA KRVNI PRITISAK, LIPIDNI PROFIL I GLIKOREGULACIJU KOD MORBIDNO GOJAZNIH OSOBA

Gu Shi Qi Meng (Mandarin Chinese Edition) READ ONLINE

Appetizers. F. House Salad $ 4.95 Iceberg lettuce, cucumbers, tomatoes, pickled carrots & daikon in our house salad dressing.

Okluzal Yüz Çürüklerinin Tanı Yöntemleri

Portable Convenient Red/ Orange Vegetable Options for K12

SAVOR MID-AUTUMN FESTIVAL WITH HILTON

Guangzhou Runming Tea Co. Ltd

Chang Tan Yi Shu: Wu Xiaoru [xue] Shu Sui Bi Zi Xuan Ji (Mu Li Shu Xi) (Mandarin Chinese Edition) By Xiaoru Wu

Xianggang Shi Xin Bian =: Hong Kong History : New Perspectives (Mandarin Chinese Edition)

Decembar 2010, Volume 61, broj 1-2

January OAK WEALTH ADVISORS 2019 ABLE ACCOUNT COMPARISON MATRIX AK AL AR AZ CA ABLE Contact Information

Level 1 Rosetta Stone Mandarin Vocabulary

DISTALNI SPLENORENALNI ŠANT I PARCIJALNA RESEKCIJA SLEZINE

Shrimp & Pork Rolls (2 Rolls) - Rice Flour crepes /w. Vietnamese f ried Rice Flour crepes /w Bean Sprouts, Onion, Shrimp, and Pork

NATIVE ADS. Apply from 01/03/2017 to 31/12/2017

CHEF CRAFTED CATERING

Beef Rice Noodle Soup -Pho-

Taste of Vietnam. Appetizers/ Khai vị. Papaya salad with tiger prawn, squid, Mussel, fried shallot and light dipping sauce 200. Gỏi hải sản nha trang

Yi Xiang Tian Kai Kan Ren Sheng (Chinese Edition) By Peirong Fu

Chúng ta cùng xem xét bài toán quen thuộc sau. Chứng minh. Cách 1. F H N C

Gong Yuan Shi Ge Xuan (Mandarin Chinese Edition) READ ONLINE

The Hanoi. Your Favorite Traditional Vietnamese Cuisine in Sydney OPEN 7 DAYS. Mon Sat: 11 am - 9 pm, Sunday: 4 pm - 9 pm

Khai Vị / Appetizers

Transcription:

Nëðtumo átaka moterø, serganèiø iðsëtine skleroze, ligos eigai S. Andriuðkevièiûtë* M. Briliûtë* R. Balnytë** *Lietuvos sveikatos mokslø universiteto Kauno medicinos akademijos Medicinos fakultetas **Lietuvos sveikatos mokslø universiteto Kauno medicinos akademijos Neurologijos katedra Santrauka. Ávadas. Iðsëtinë sklerozë (IS) yra viena daþniausiø centrinës nervø sistemos ligø, blo gi nan ti gyvenimo kokybæ ir sukelianti invalidizacijà tarp jaunø þmoniø. Kaip ir dauguma au to imu ni niø ligø yra labiau paplitusi tarp moterø nei vyrø ir daþniausiai pasireiðkia 20 40 me tø amþiuje, kuris laikomas vaisingiausiu moters gyvenime. Neretai liga gali pasi - reikð ti tuo me tu, kai dau ge lis svars to apie nëð tu mà ar ba yra pra ëjæs ne il gas lai ko tar pas po gim dy mo. Ti ria mie ji ir ty ri mo me to dai. Atrinkta 410 pacienèiø, kurios LSMUL KK Neurologijos kli ni ko je gydosi dël iðsëtinës sklerozës. Ið ligos istorijø, pagal pusiau atviro tipo struktûri - zuo tà an ke tà, surinkti duomenys. Ið jø 79 moterims, kurios ligos eigoje buvo pastojusios, anke ta bu vo pateikta praëjus dvejiems metams po gimdymo, vertinat ligos paûmëjimus, gydy mo pokyèius ir negalià. Duomenø statistinë analizë atlikta naudojant SPSS 21 progra - mà. Re zul ta tai. Tyrime dalyvavusiø, iðsëtine skleroze serganèiø moterø bendras amþiaus vi - dur kis 32,85 ± 10,49 m., gim dþiu siø IS me tu 25,2 ± 6,39 m. (p < 0,05). Daþ niau si pir mie ji li gos simp to mai tarp mo te rø, gim dþiu siø IS me tu, bu vo: ju ti mø su tri ki mai 60,8 %, mo to ri - kos su tri ki mai 19,0 %, re gos su tri ki mai 32,9 %, tarp ne gim dþiu siø IS me tu: ju ti mø su tri - ki mai 46,4 %, motorikos sutrikimai 28,2 %, smegenëliø funkcijos sutrikimai 35,2 % (p < 0,05). Nuo pirmøjø simptomø pradþios liga vidutiniðkai bûdavo nustatoma per 25,19 ± 2,2 më n. ne gim dþiu sioms IS me tu mo te rims, tuo tar pu gim dþiu sioms IS me tu 14,25 ± 1,12 mën. (p < 0,001). Sutrikæ regos sukeltieji potencialai tarp negimdþiusiø moterø bû da vo nu sta to mi daþ niau (29,8 %) nei tarp gim dþiu siø 47,13 % (p < 0,05). Oli gok lo ni nës juos tos ras tos re èiau tarp ne gim dþiu siø mo te rø 24,1 % nei tarp gim dþiu siø 41,8 % (p < 0,05). Ligos eigà modifikuojantá (LEM) gydymà gavo 17,8 % negimdþiusiø moterø ir 6,6 % gim dþiu siø IS me tu mo te rø (p < 0,05). Vi du ti nið kai 12 më ne siø po gim dy mo 82,3 % nëð èiø jø pa sireikðdavo ligos paûmëjimas, 2,5 % moterø paûmëjimas pasireiðkë dar nëðtumo me tu, 15,2 % moterø paûmëjimas po gimdymo nepasireiðkë (p < 0,05). Vidutinis paûmëjimø skai èius tarp ligos metu gimdþiusiø moterø buvo 1,5 karto didesnis nei tarp negimdþiusiø (p = 0,012). Pakartotinis magnetinio rezonanso tyrimas (MRT) po gimdymo, paûmëjimo me tu bu vo atliekamas 53,8 % moterø, neigiama dinamika stebëta 35,4 % atvejø (p < 0,05). Ne ga lia, ver ti nant pa gal EDSS, tarp ne gim dþiu siø IS mo te rø bu vo 2,5 ± 0,5, tarp gim dþiu - siø 2,0 ± 0,5 (p > 0,05). EDSS ver të po gim dy mo pa di dë jo 32,9 % mo te rø, vi du ti nið kai 0,5, EDSS su ma þë jo 15,2 % (p < 0,05). Tarp gim dþiu siø IS me tu per si lei di mà yra pa ty ru sios 3,8 % mo te rø, tarp gim dþiu siø nesergant IS 1,3 % mo te rø (p = 0,02). Ið va dos. Ligos pradþioje moterys daþniausiai persirgo retrobulbariniu neuritu, liga daþ - niau siai pa si reið kë ju ti mø su tri ki mais. Vi du ti nis pa û më ji mø skai èius tarp li gos me tu gim - dþiu siø mo te rø bu vo 1,5 kar to di des nis nei tarp ne gim dþiu siø, taip pat tarp gim dþiu siø mo te - rø 32,9 % stebëta didëjanti negalia po gimdymo. Stebëta neigiama MRT dinamika po gimdy - mo tarp mo terø, gimdþiusiø. Persileidimai daþniau pasireikðdavo tarp serganèiøjø IS ir pas to ju siø li gos me tu, nei tarp gim dþiu siø iki pir mø jø li gos simp to mø. Mo te rys, gim dþiu - sios IS me tu, daþniau patiria paûmëjimus, kuriø metu atsiranda daugiau naujø simptomø, nei tarp ne gim dþiusiø moterø, taip pat gydymui reèiau gauna LEM terapijà. Rak ta þo dþiai: ið së ti në skle ro zë, ið së ti nës skle ro zës pa û më ji mas, EDSS, nëð tu mas. Neurologijos seminarai 2017; 21(72): 98 102 ÁVADAS Adresas: Simona Andriuðkevièiûtë LSMUL Kauno klinikos, Neurologijos skyrius Eiveniø g. 2, LT-50009 Kaunas Tel. (8 611) 00 789, el. paðtas simona.a9125@gmail.com Ið së ti në skle ro zë (IS) yra vie na daþ niau siø cen tri nës ner - vø sis te mos li gø, blo gi nan ti gy ve ni mo ko kybæ ir su ke - lian ti in va li di za ci jà tarp jau nø þmo niø [1]. Kaip dau gu ma au to imu ni niø li gø yra la biau pa pli tu si tarp mo te rø nei vy - rø ir daþ niau siai pa si reið kia 20 40 me tø am þiu je, ku ris 98

Nëðtumo átaka moterø, serganèiø iðsëtine skleroze, ligos eigai lai ko mas vai sin giau siu mo ters gy ve ni me [2]. To dël ne re - tai li ga pa si reið kia tuo me tu, kai dau ge lis svars to apie nëð - tu mà ar ba yra pra ëjæs ne il gas lai ko tar pas po gim dy mo [3]. Nëðtumas pacientëms, serganèioms IS, nëra toks natû - ra lus reið ki nys, kaip svei koms mo te rims, to dël rei ka lau ja tarp dis cip li nës ko man dos prie þiû ros, sie kiant uþ tik rin ti tiek mo ti nos, tiek nau ja gi mio sau gu mà [2]. IS pa pras tai sta bi li zuo ja si nëð tu mo me tu, ypaè per pas ku ti ná tri mest rà, dël 1 ir 2 ti pø T hel pe riø po slin kio. Nëð tu mo me tu slo pi na - mas 1 ti po T hel pe riø sà ly go tas pro uþ de gi mi nis imu ni te - tas, o ak ty vi na mas prie ðuþ de gi mi nis, su si jæs su 2 ti po T hel pe riais [4]. Be to, anks ty vuo ju nëð tu mo pe ri odu pa di - dë ja cho rio ni nio go na dot ro pi no kie kis, ku ris ma þi na IFN- kie ká krau jy je, taip slo pin da mas pro uþ de gi mi nes re ak ci - jas, o vë les niuo se nëð tu mo pe ri oduo se pa laips niui di dë ja es tra dio lio kon cen tra ci ja, ku ri di di na IL-10 kie ká, dël ko ak ty vi na mos prie ðuþ de gi mi nës re ak ci jos [5]. Taip pat ty ri - mai ro do, kad ði li ga ne tu ri áta kos vai sin gu mui, vai siaus sveikatai ar apsigimimø pasireiðkimui [6]. Taèiau nëðtumas IS me tu ga li bû ti sie ja mas su di des niu pa û më ji mø daþ - niu ir ne ga lios iki nëð tu mo pa di dë ji mu. Taip pat ke lios stu - di jos pa tei kia duo me nis apie po gim dy mo ste bi mus pa di - dëjusius ar naujai atsiradusius pakitimus MRT tyrimuose [7, 8]. IS pa û më ji mui gy dy ti daþ niau siai yra nau do ja mi kor ti - kosteroidai (oraliniai ar intraveniniai), plazmaferezës, in - tra ve ni niai imu nog lo bu li nai ir simp to mi nis gy dy mas [9]. Re mian tis re ko men da ci jo mis, LEM gy dy mas ne tu rë tø bû - ti tai ko mas pa cien tëms, ser gan èioms IS, ku rios yra nëðèios, ban do pa sto ti ar ba þin do kû di ká. Ðiam tiks lui at lik - ti ty ri mai ne ra do ne igia mo po vei kio gim dy vei ir vai siui [6]. Sa vo dar bu no rë jo me ið si aið kin ti nëð tu mo reikð mæ ser - gan èiø ið së ti ne skle ro ze mo te rø li gos ei gai. DARBO TIKSLAS Áver tin ti nëð tu mo reikð mæ ser gan èiø jø ið së ti ne skle ro ze mo te rø li gos ei gai. jiems me tams po gim dy mo, ver ti nant li gos pa û më ji mus, gy dy mo po ky èius ir ne ga lià. Tyrimui atlikti gautas Bioetikos komisijos leidimas Nr. BEC-LSMU (R)-33. Átraukimo kriterijai: mo te rys, ku rios gy dë si LSMUL KK Neu ro lo gi jos sky riu je dël ið së ti nës skle ro zës. Neátraukimo (atmetimo) kriterijai: atmetimo krite - ri jø ne bu vo. In stru men tai (ska lës): li go nio neu ro lo gi niø simp to - mø áta ka ne ga lios laips niui ver ti na ma nau do jant J. Kurt zke su kur tà ið plës ti næ ne ga lios ver ti ni mo ska læ (angl. Ex - panded Dis abil ity Sta tus Scale, EDSS). Statistinis duomenø apdorojimas Sta tis ti në duo me nø ana li zë at lik ta nau do jant SPSS 22.0 (SPSS, Inc., Chi ca go, IL, USA) sta tis ti næ pro gra mà. Ap - skai èiuo tos pro cen ti nës dy dþiø reikð mës (%). Re zul ta tai pa teik ti vi du ti në mis reikð më mis su stan dar ti niu nuo kry piu (± SN). Ko ky bi niø duo me nø ana li zei nau do tas 2 tes tas, kiekybiniø Stjudento (t) kriterijus. Koreliacija vertinta nau do jant Pe ar so no ko re lia ci jos ko e fi cien tà. Skir tu mas lai ky tas sta tis tið kai reikð min gu, kai reikð min gu mo lyg muo p < 0,05. REZULTATAI Ty ri me da ly va vu siø, IS ser gan èiø mo te rø ben dras am þiaus vi dur kis 32,85 ± 10,49 m., gim dþiu siø IS me tu 25,2 ± 6,39 m. (p < 0,05). Nëð èiø jø ir gim dþiu siø IS me tu pa si skirs ty mas pa gal gy ve na mà jà vie tà, ly gi nant su ne - gim dþiu sio mis IS me tu, ne si sky rë (p > 0,05). Li gos ei gos for mos tarp gim dþiu siø IS me tu ir ne gim dþiu siø IS me tu ne si sky rë (p > 0,05), tik tarp gim dþiu siø IS me tu daþ niau bu vo diag no zuo ta pir mi në pro gre suo jan ti (PP) li gos ei gos for ma (15,5 %) nei tarp ne gim dþiu siø IS me tu (6,3 %) (p < 0,05). Li gos nu sta ty mo me tu 68 % pa cien èiø dir bo ne - kva li fi kuo tà dar bà, 14,4 % kva li fi kuo tà dar bà, o 7,6 % bu vo moks lei vës ar stu den tës, 10 % tuo me tu ne dir bo (1 lentelë). 1 lentelë. Tiriamøjø demografinës ir klinikinës charakteristikos TIRIAMIEJI IR TYRIMO METODAI At rink ta 410 pa cien èiø, ku rios LSMUL KK Neu ro lo gi jos kli ni ko - je gydësi dël iðsëtinës sklerozës. Ið ligos istorijø, pagal pusiau atviro tipo struk tû ri zuo tà an ke tà, su da ry tà ið 30 klau si mø apie ið së ti nës skle - ro zës ei gà ir nëð tu mà, su rink ti duo - me nys. Ið jø, 79 mo te rims, ku rios li gos ei go je bu vo pas to ju sios, an - ke ta bu vo pa teik ta pra ëjus dve - Negimdþiusios Gimdþiusios Bendras Amþius 34,68 ± 10,46 25,2 ± 6,39 32,85 ± 10,49 Gyvenamoji vieta Kaimas 21,8 % 29,1 % Mietas 78,2 % 70,9 % Darbas Nekvalifikuotas 68,0 % Kvalifikuotas 14,4 % Studentë/moksleivë 7,6 % Nedirbanti 10,0 % Ligos eiga RR 45,8 % 49,4 % IKS 21,5 % 19,0 % AP 17,3 % 25,3 % PP 6,3 % 15,5 % 99

S. Andriuðkevièiûtë, M. Briliûtë, R. Balnytë Li gos pra dþio je 10,2 % pa cien èiø per sir go op ti niu neu - ri tu, 2 % me nin gi tu, 1,5 % en ce fa li tu, 1,2 % koch le a - ri niu neu ri tu (p < 0,05). Daþ niau sios gre tu ti nës li gos tarp mo te rø, ne gim dþiu siø IS me tu: dep re si ja 8,2 % (N = 27), reu ma toi di nis ar tri tas 3 % (N = 10); tarp gim dþiu siø IS me tu: dep re si ja 11,4 % (N = 9), RA 1,3 % (N = 1), (p < 0,05) (1 pav.). Daþ niau si pir mie ji li gos simp to mai tarp gim dþiu siø IS me tu mo te rø bu vo: ju ti mø su tri ki mai 60,8 %, mo to ri kos su tri ki mai 19,0 %, sme ge në liø funk - ci jos su tri ki mai 16,5 %, re gos su tri ki mai 32,9 %; tarp ne gim dþiu siø IS me tu: ju ti mø su tri ki mai 46,4 %, mo to ri - kos su tri ki mai 28,2 %, sme ge në liø funk ci jos su tri ki mai 35,2 %, re gos su tri ki mai 20,3 % (p < 0,05) (2 pav.). Nuo pir mø jø simp to mø pra dþios li ga vi du ti nið kai bû da vo nu - sta to ma per 23,08 ± 2,2 më n. ne gim dþiu sioms IS me tu mo - te rims, tuo tar pu gim dþiu sioms IS me tu li ga bû da vo nu sta - to ma per 14,25 ± 1,12 mën. (p < 0,001). Daþ niau si li gos pra dþio je ga li mai li gà su kë læ veiks niai bû da vo in fek ci jos 9,0 % (N = 37), gim dy mas 8,8 % (N = 36), gal vos ar stu - bu ro trau ma 5,1 % (N = 21), psi chi në trau ma 1,2 % (N = 5); trims mo te rims (0,7 %) li ga pa si reið kë po per sirg to in sul to, 307 mo te rims (75,1 %) daþ niau siai li gos prie þas tis bu vo ne þi no ma (p < 0,05) (3 pav.). Li gai pro gre suo jant ir kar to jan tis pa û më ji mams, mo te rims, gim dþiu sioms IS me tu, daþ niau siai pa pil do mai at si ras da vo ju ti mø su tri ki - mø 43 % (N = 34), mo to ri kos su tri ki mø 21,5 % (N = 17), re gos su tri ki mø 34,2 % (N = 27); ne gim dþiu - sioms: ju ti mø su tri ki mø 56,7 % (N = 143), mo to ri kos su - tri ki mø 33,6 % (N = 111), re gos su tri ki mø 27,3 % (N = 90) (p < 0,05). Tarp gim dþiu siø mo te rø pa û më ji mø me tu daþ niau siai at si ras da vo du (38,0 %) ar ba vie nas (32,9 %) pa pil do mas simp to mas, tuo tar pu tarp ne gim - dþiu siø: du 113 (34,2 %) ar ba trys 99 (30 %) (p < 0,05) (3 pav.). Su tri kæ re gos su kel tie ji po ten cia lai tarp ne gim dþiu siø mo te rø bû da vo nu sta to mi daþ niau (29,8 %) nei tarp gim - dþiu siø 47,13 % (p < 0,05). Oli gok lo ni nës juos tos (OGJ) ras tos tarp ne gim dþiu siø mo te rø 24,1 %, tarp gim dþiu - siø 41,8 % (p < 0,05). Su tri kæ klau sos su kel tie ji po ten - cia lai tarp gim dþiu siø mo te rø bû da vo nu sta to mi 25,3 %, tarp ne gim dþiu siø 23,0 % (p > 0,05) (2 len te lë). IS þi di - niai MRT ty ri mo me tu tiek gim dþiu sioms, tiek ne gim - dþiu sioms IS me tu mo te rims daþ niau siai bû da vo ap tin ka - mi pe ri ven tri ku lia riai 68,9 %, Cor pus cal lo sum 49,1 %, sme ge nø ka mie ne 15,2 %, kak li në je stu bu ro da - ly je 12,4 %, ki to je lo ka li za ci jo je 15,2 %. Þi di niø skai - èius tarp mo te rø, ne gim dþiu siø ir gim dþiu siø li gos me tu, bu vo pa na ðus (p > 0,05). LEM gy dy mà ga vo 17,8 % (N = 73) ne gim dþiu siø mo te rø ir 6,6 % (N = 27) gim dþiu - siø IS me tu mo te rø (p < 0,05). Vi du ti nið kai 12 më ne siø po gim dy mo 82,3 % nëð èiø jø pa si reikð da vo li gos pa û më ji - mas, 2,5 % mo te rø pa û më ji mas pa si reið kë dar nëð tu mo me tu, 15,2 % mo te rø pa û më ji mas po gim dy mo ne pa si - reið kë (p < 0,05). Vi du ti nis pa û më ji mø skai èius tarp li gos me tu gim dþiu siø mo te rø bu vo 1,5 kar to di des nis nei tarp ne gim dþiu siø (p = 0,012). Pa kar to ti nis MRT ty ri mas po gim dy mo, pa û më ji mo me tu bu vo at lie ka mas 53,8 % mo - te rø, ne igia ma di na mi ka ste bë ta 35,4 % at ve jø (p < 0,05). 1 pav. Daþniausios gretutinës ligos tarp moterø RA reumatoidinis artritas, BA bronchinë astma 2 pav. Daþniausi pirmieji ligos simptomai tarp moterø 3 pav. Ligà provokuojantys veiksniai Ne ga lia, pa gal EDSS, tarp ne gim dþiu siø IS mo te rø bu vo 2,5 ± 0,5 ba lo, tarp gim dþiu siø 2,0 ± 0,5 ba lo (p > 0,05). EDSS ba las po gim dy mo pa di dë jo 32,9 % (N = 26) mo te - rø, vi du ti nið kai 0,5, su ma þë jo 15,2 % (N=12) (p < 0,05). Tarp gim dþiu siø IS me tu per si lei di mà yra pa ty ru sios 3,8 % mo te rø, tarp gim dþiu siø nesergant IS 1,3 % mo te - rø (p = 0,02). 2 lentelë. Paraklinikiniø tyrimø duomenys tarp tiriamøjø Negimdþiusios Gimdþiusios VEP 29,8 % 47,13 % p < 0,05 BERA 23,0 % 25,3 % p > 0,05 OGJ 24,1 % 41,8 % p < 0,05 p 100

Nëðtumo átaka moterø, serganèiø iðsëtine skleroze, ligos eigai REZULTATØ APTARIMAS Kli ni ki niai ir epi de mio lo gi niai IS ty ri mø duo me nys ro do, kad IS su ser ga jau no, fer ti li nio am þiaus mo te rys, to dël li - gos kli ni ki niai ypa tu mai nëð tu mo me tu sie ja mi su mo te rið - kø ly ti niø hor mo nø po vei kiu imu ni nei sis te mai [9]. Kai ku riø ty ri mø duo me ni mis, net 41 % at ve jø ið së ti në skle ro - zë pa si reikð da vo po gim dy mo [10]. Tarp mû sø ty ri me da - ly va vu siø mo te rø li ga daþ niau siai pa si reikð da vo po per - sirg tos in fek ci jos ir tik 8,8 % po gim dy mo. Kli ni ki niø ste bë ji mu me tu nu sta ty ta, kad izo liuo tu op ti niu neu ri tu ið - së ti në skle ro zë pra si de da net 75 % mo te rø, mû sø ty ri me taip pat 10,2 % mo te rø li gos pra dþio je per sir go op ti niu neu ri tu [11]. A. Feins tein (2011) sa vo ty ri me tei gë, kad kli - niðkai reikðminga depresija gali pasireikðti ne maþiau kaip 50 % pa cien èiø, ser gan èiø IS per vi sà li gos lai ko tar pá [12], o tai ne pri eð ta rau ja mû sø ty ri mo re zul ta tams, ku riuo se dep re si ja ste bi ma kaip pa grin di në gre tu ti në li ga ir pa si reið - kia 11,4 % tarp gim dþiu siø IS me tu ir 9 % tarp ne gim - dþiu siø IS me tu mo te rø. T. Pa a vi lai nen ir kt. (2007) sa vo ty ri me tei gë, kad pir - mie ji 3 më ne siai po gim dy mo yra pri pa þin ti kaip di de lës li - gos pa û më ji mø ri zi kos lai ko tar pis [13], ka dan gi po gim dy - mo imu ni nis at sa kas vël gráþ ta pro uþ de gi mi ná imu ni te tà palaikanèiø 1 tipo helperiø link ir stebima maþëjanti estradio lio kon cen tra ci ja [5]. Mû sø ty ri mas pa ro dë, kad vi du ti - nið kai 12 më ne siø po gim dy mo 82,3 % nëð èiø jø pa si reikð - da vo li gos pa û më ji mas, o vi du ti nis pa û më ji mø skai èius tarp li gos me tu gim dþiu siø mo te rø bu vo 1,5 kar to di des nis nei tarp ne gim dþiu siø ir tik 2,5 % mo te rø pa û më ji mas pa si - reiðkë dar nëðtumo metu. Tai neprieðtarauja A. R. Lorenzi ir kt. 2004 m. ty ri mø re zul ta tams, ku riuo se pa û më ji mø ri - zi ka bu vo daug ma þes në pir mus að tuo nis nëð tu mo më ne - sius, pa ly gin ti su pir mais að tuo niais më ne siais po gim dy - mo [3]. Ty ri mas pa ro dë, kad tarp mo te rø, gim dþiu siø IS me tu, 32,9 % ste bë ta di dë jan ti ne ga lia po gim dy mo. P. Ver du ir kt. 1994 m. taip pat nu sta të, kad sun ki ne ga lia, kon kre èiai in va li do vë þi më lio po rei kis, at si ran da 50 % grei èiau tarp mo te rø, ku rios IS su sir go prieð nëð tu mà, nei tarp tø, ku rios ne tu rë jo nëð tu mo IS me tu [14]. Mo te rims, gim dþiu sioms IS me tu, pa kar to ti nio MRT ty ri mo me tu po gim dy mo, esant pa û më ji mui, 35,4 % at ve jø ste bë ta ne igia - ma MRT di na mi ka. C. Leb run ir kt. (2012) ty ri mas taip pat nu sta të, kad nëð tu mas bu vo su si jæs su pa di dë ju sia ri zi ka li - gai paûmëti pogimdyminiu laikotarpiu ir padidëti MRT ligos ak ty vu mui [7]. Nustatëme, kad persileidimai daþniau pasireikðdavo tarp ser gan èiø jø IS ir pas to ju siø li gos me tu, nei tarp gim - dþiu siø iki li gos pir mø jø simp to mø, kas prieð ta rau ja S. Al - wan ir kt. (2013), S. Ra ma go pa lan ir kt. (2010) ty ri mams, ku rie pa ro dë, kad IS në ra su si ju si su pa di dë ju sia sa vai mi - niø per si lei di mø, ne gy vo vai siaus gi mi mo, prieð lai ki nio gim dy mo ar ap si gi mi mø ri zi ka [15, 16]. Pa û më ji mø me tu mo te rims, gim dþiu sioms IS me tu, at - si ran da dau giau nau jø simp to mø, ly gi nant tarp ne gim dþiu - siø mo te rø. Taip pat jos pa û më ji mams gy dy ti re èiau gau na LEM te ra pi jà, kas ati tin ka T. Ha le ir kt. (2012) ty ri mo ið va - das, kad pa û më ji mams gy dy ti pri im ti niau sias va rian tas në - ra LEM gy dy mas, o nëð èios mo te rys ga li pa si rink ti tæs ti LEM gydymà, tik kai jis teikia geriausius rezultatus [17]. IÐVADOS 1. Iðsëtine skleroze serganèios moterys daþniausiai yra ið mies to, dir ban èios ne kva li fi kuo tà dar bà. Li gos pra - dþio je per sir gu sios op ti niu neu ri tu, li gai daþ niau siai pasireiðkiant jutimø sutrikimais. 2. Vi du ti nis pa û më ji mø skai èius tarp li gos me tu gim dþiu - siø mo te rø bu vo 1,5 kar to di des nis nei tarp ne gim dþiu - siø, taip pat tarp gim dþiu siø mo te rø 32,9 % ste bë ta di - dë jan ti ne ga lia po gim dy mo. 3. Ste bë ta ne igia ma MRT di na mi ka po gim dy mo tarp mo te rø, gim dþiu siø IS me tu. 4. Persileidimai daþniau pasireikðdavo tarp serganèiøjø IS ir pas to ju siø li gos me tu, nei tarp gim dþiu siø iki li gos pir mø jø simp to mø. 5. Mo te rys, gim dþiu sios IS me tu, daþ niau pa ti ria pa û më - ji mus, ku riø me tu at si ran da dau giau nau jø simp to mø, ta èiau re èiau gau na LEM gy dy mà, ly gi nant su ne gim - dþiusiomis moterimis. Literatûra 1. Cao H, Peyrodie L, Agnani O, Cavillon F, Hautecoeur P, Donzé C. Eval u a tion of an Ex panded Dis abil ity Sta tus Scale (EDSS) mod el ing strat egy in mul ti ple scle ro sis. Med Biol Eng Comput 2015; 53(11): 1141 51. 2. Choffon M, Lavive PH, at al. Mul ti ple scle ro sis and preg - nancy. Re vue Med i cine Suisse 2009; 5(201): 936, 938 40. 3. Lorenzi AR, Ford HL. Mul ti ple scle ro sis and preg nancy. Postgrad Med J 2002; 78: 460 4. 4. Zang YC, Halder JB, Hong J, Rivera VM, Zhang JZ. Reg u la - tory ef fects of estriol on T cell mi gra tion and cytokine pro - file: in hi bi tion of tran scrip tion fac tor NF- B. J Neuro - immunol 2002; 124: 106. 5. Soldan SS, Alvarez Retuerto AI, et al. Im mune mod u la tion in mul ti ple scle ro sis pa tients treated with the preg nancy hor - mone estriol. J Immunol 2003; 171(11): 6267 74. 6. Oreja-Guevara C. Mul ti ple scle ro sis and preg nancy. Mul ti - ple Scle ro sis and Re lated Dis or ders 2014; 3(6): 770. 7. Lebrun C, Le Page E, Kantarci O, Siva A, Pelletier D, Okuda D. Im pact of preg nancy on con ver sion to clin i cally isolated syndrome in a radiologically isolated syndrome co - hort. Mult Scler 2012; 18: 1297 302. 8. Nickerson M, Cofield SS, Tyry T, Salter AR, Cut ter GR, Marrie RA. Im pact of mul ti ple scle ro sis re lapse: The NARCOMS par tic i pant per spec tive. Mult Scler Relat Disord 2015; 4(3): 234 40. 9. Jatuþis D, Budrys V, Jatuþienë D. Iðsëtinë sklerozë ir nëð tu - mas. Neurologijos seminarai 2001; 5(11 12): 30 3. 10. Runmarker B, Andersen O. Preg nancy is as so ci ated with a lower risk of on set and a better prog no sis in mul ti ple scle ro - sis. Brain 1995; 118: 253 61. 11. Tintore M, Ravira A, Rio J, et al. Op tic neu ri tis, brain stem syndromes and myelitis: rapid conversion to multiple sclero - sis. Med Clin 1999; 122(18): 693 4. 12. Feinstein A. Mul ti ple scle ro sis and de pres sion. Mul ti ple Scle ro sis Jour nal 2011; 11: 1276 81. 101

S. Andriuðkevièiûtë, M. Briliûtë, R. Balnytë 13. Paavilainen T, Kurki T, et al. Mag netic res o nance im ag ing of the brain used to de tect early post-par tum ac ti va tion of mul ti - ple scle ro sis. Eur J Neurol 2007; 14: 1216 21. 14. Verdu P, Theys P, D Hooghe MB, et al. Preg nancy and mul ti - ple scle ro sis: the in flu ence on long term dis abil ity. Clin Neurol Neuosurg 1994; 96: 38 41. 15. Alwan S, Yee I, Dybalski M, Guimond C, et al. Re pro duc tive de ci sion mak ing af ter the di ag no sis of mul ti ple sclerosis (MS). Mult Scler 2013; 19: 351 8. 16. Ramagopalan S, Guimond C, Criscuoli M, Dymet D, Orton S, Yee I. Con gen i tal ab nor mal i ties and mul ti ple scle ro - sis. BMC Neu rol ogy 2010; 10: 115. 17. Hale T, Siddiqui A, Baker T. Trans fer of in ter feron -1a into hu man breast milk. Breast feed Med 2012; 7: 123 5. S. Andriuðkevièiûtë, M. Briliûtë, R. Balnytë EFFECTS OF PREGNANCY ON DISEASE PROGRESS IN WOMEN WITH MULTIPLE SCLEROSIS Summary In tro duc tion. Mul ti ple scle ro sis (MS) is one of the most com mon cen tral ner vous sys tem dis eases which wors ens the qual ity of life and causes dis abil ity among young peo ple. This dis ease is 2 3 times more com mon among women than among men and be - gins at the age of 20 40 years that is con sid ered the most fer tile woman s age. There fore, the dis ease of ten oc curs at a time when many women are contemplaiting preg nancy or af ter a short pe - riod of time af ter child birth. Meth ods. 410 women with mul ti ple scle ro sis who were treated in the Hos pi tal of Lith u a nian Uni ver sity of Health Sci - ences, Kaunas Clin ics, were se lected. Doc u men tary data was col - lected from case his to ries us ing a semi-open-type struc tured ques tion naire. Of 410 pa tients, 79 women be came preg nant dur - ing dis ease and they were given the ques tion naire 2 years af ter giv ing birth to es ti mate re lapses, changes of treat ment, and dis - abil ity. Sta tis ti cal anal y sis was per formed us ing SPSS 21 program. Re sults. Mean age of all pa tients with MS was 32.85±10.49 years, mean age of women who gave birth dur ing dis ease was 25.2±6.39 years (p<0.05). Most com mon early symp toms of MS among women who gave birth dur ing MS were: sensoric im pair - ments 60.8%, motoric im pair ments 19.0%, vi sual im pair ments 32.9%; among women who did not give birth dur ing the dis ease: sensoric im pair ments 46.4%, motoric im pair ments 28.2%, cer e - bel lar dys func tion 35.2% (p<0.05). Av er age time of MS di ag - nose af ter its early symp toms was 25.19±12.2 months for women who did not give birth dur ing MS, while for those who gave birth 14.25±15.12 months (p<0.001). Im paired vi sual evoked po ten - tials were iden ti fied more of ten among women who did not give birth (29.8%) than among those who gave birth (47.13%) (p<0.05). Oligoclonical bands were de tected less of ten among women who did not give birth (24.1%) than among those who gave birth (41.8%), (p<0.05). Dis ease-mod i fy ing treat ment (DMT) was given to 17.8% of women who did not give birth and to 6.6% of women who gave birth dur ing MS (p<0.05). 82.3% of women ex pe ri enced a re lapse of MS on av er age in 12 months af - ter child birth; 2.5% of women ex pe ri enced a re lapse dur ing preg - nancy; 15.2% of women did not ex pe ri ence a re lapse af ter child - birth (p<0.05). Av er age num ber of re lapses of MS among women who gave birth dur ing dis ease was 1.5 times higher than among those who did not give birth (p=0.012). A re peated mag netic res - o nance im ag ing (MRI) dur ing a re lapse af ter child birth was per - formed to 53.8% of women; in 35.4% of cases, neg a tive MRI signs (p<0.05) were no ticed. Mean ex panded dis abil ity sta tus scale (EDSS) score was 2.5±0.5 among women who did not give birth and 2.0±0.5 among women who gave birth. Af ter giv ing birth, EDSS in creased on av er age by 0.5 score in 32.9% of women and de creased in 15.2% of women (p<0.05). 3.8% of women who gave birth dur ing MS ex pe ri enced a mis car riage. Among women who gave birth be fore the on set of MS, 1.3% ex - pe ri enced a mis car riage (p=0.02). Conclusion. Retrobulbar neu ri tis is the most com mon dis ease at the be gin ning of MS which mostly causes sen sory im pair - ments. Av er age num ber of MS re lapses among women who gave birth dur ing dis ease was 1.5 times higher than among women who did not give birth; also, an in creased dis abil ity (32.9%) among women who gave birth was no ticed. Neg a tive MRI dy - namic was no ticed af ter child birth in women who gave birth dur - ing MS. Mis car riages were more com mon among women who got preg nant dur ing MS than among those who gave birth be fore early symp toms of MS. Re lapses of MS are more com mon among women who gave birth dur ing dis ease and they usu ally cause new MS symp toms, com pared to women who did not give birth dur ing MS. Also, women who give birth dur ing MS tend to get a dis - ease- mod i fy ing treat ment (DMT) more rarely. Keywords: mul ti ple scle ro sis, re lapse of mul ti ple scle ro sis, EDSS, preg nancy. Gauta: Priimta spaudai: 2017 04 03 2017 04 25 102