PREXANOR,tablete, 10mg + 5mg,

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Size: px
Start display at page:

Download "PREXANOR,tablete, 10mg + 5mg,"

Transcription

1 SAŽETAK KARAKTERISTIKA LEKA PREXANOR,tablete, 10mg + 5mg, Pakovanje: 1 x 30 tableta Ime, oblik, jačina i pakovanje Proizvođač: Servier (Ireland) Industries Ltd. Adresa: Arklow, Co. Wicklow, Gorey Road, Irska Podnosilac zahteva: Predstavništvo Les Laboratoires Servier Adresa: Bulevar Mihaila Pupina 165v, Novi Beograd, Srbija

2 1. IME LEKA PREXANOR INN: perindopril, amlodipin 2. KVALITATIVNI I KVANTITATIVNI SASTAV Jedna tableta sadrži 6,790mg perindoprila, što odgovara 10mg perindopril arginina i 6,935mg amlodipin besilata, što odgovara 5mg amlodipina. Pomoćna supstanca: laktoza, monohidrat. Za kompletnu listu pomoćnih supstanci videti deo FARMACEUTSKI OBLIK Tableta. Bele, u obliku trougla tablete, koje sa jedne strane imaju utisnutu oznaku 10/5, a sa druge strane proizvođača). 4. KLINIČKI PODACI 4.1. Terapijske indikacije (logo PREXANOR je indikovan kao supstitutivna terapija za lečenje osnovne hipertenzije i/ili stabilnog oboljenja koronarnih arterija kod pacijenata koji se već kontrolišu perindoprilom i amlodipinom koji se daju istovremeno u istoj dozi Doziranje i način primene Oralna primena. Jedna tableta dnevno kao jedna doza, najbolje je da se uzima ujutru i pre jela. Kombinacija fiksnih doza nije pogodna kao početna terapija. Ukoliko je potrebno izmeniti doziranje, može se promeniti doza leka PREXANOR ili se može razmotriti individualna titracija sa kombinacijom pojedinačnih doza. Pacijenti sa oštećenjem bubrega i stariji pacijenti (videti odeljak 4.4 i 5.2) Eliminacija perindoprilata je smanjena kod starijih pacijenata i pacijenata sa insuficijencijom bubrega. Dakle, uobičajena kontrola treba da obuhvatati često praćenje kreatinina i kalijuma. PREXANOR se može davati pacijentima sa klirensom kreatinina 60 ml/min, a nije pogodan za pacijente sa klirensom kreatinina < 60 ml/min. Kod ovih pacijenata se preporučuje individualna titracija doze uz pomoć pojedinačnih komponenti. Promene koncentracija amlodipina u plazmi nisu u korelaciji sa stepenom oštećenja bubrega.

3 Pacijenti sa oštećenjem jetre: videti odeljak 4.4 i 5.2 Nije utvrđen dozni režim za pacijente sa oštećenjem jetre. Dakle, PREXANOR treba davati uz oprez. Deca i adolescenti PREXANOR ne treba koristiti kod dece i adolescenata pošto kod dece i adolescenata nije utvrđena efikasnost i podnošljivost perindoprila i amlodipina, samostalno ili u kombinaciji Kontraindikacije U vezi sa perindoprilom: - Preosetljivost na perindopril ili na bilo koji ACE inhibitor, - Angioedem u anamnezi koji se dovodi u vezu sa prethodnom terapijom ACE inhibitorima, - Nasledni ili idiopatski angioedem, - Drugi i treći trimestar trudnoće (videti odeljak 4.4 i 4.6) U vezi sa amlodipinom: - Teška hipotenzija, - Preosetljivost na amlodipin ili na bilo koji drugi dihidropiridin, - Šok, uključujući i kardiogeni šok, - Opstrukcija izlaznog trakta levog ventrikula (npr. stenoza aorte visokog stepena), - Nestabilna angina pectoris (isključujući Princmetalovu anginu), - Srčana insuficijencija nakon akutnog infarkta miokarda (u toku prvih 28 dana). U vezi sa lekom PREXANOR: Sve kontraindikacije koje se odnose na gorepomenute pojedinačne komponente trebalo bi da važe i za fiksnu kombinaciju leka PREXANOR. - Preosetljivost na bilo koju od pomoćnih supstanci Posebna upozorenja i mere opreza pri upotrebi leka Sva upozorenja koja se odnose na dolepomenute pojedinačne komponente trebalo bi da važe i za fiksnu kombinaciju leka PREXANOR. U vezi sa perindoprilom Posebna upozorenja Preosetljivost/angioedem: Kod pacijenata lečenih ACE inhibitorima, uključujući i perindopril (videti odeljak 4.8), retko je prijavljivan angioedem lica, ekstremiteta, usana, mukozne membrane, jezika, glotisa i/ili larinksa. On se može javiti u svako doba u toku terapije. U takvim slučajevima treba hitno prekinuti terapiju lekom PREXANOR i sprovesti odgovarajuće praćenje koje traje sve dok ne dođe do potpunog povlačenja simptoma. U slučaju pojave crvenila u licu i na usnama, ovo stanje se generalno povlači po prestanku terapije, iako antihistaminici mogu biti veoma korisni za ublažavanje simptoma. Angioedem udružen sa laringealnim edemom može biti smrtonosan. Kada edem zahvati jezik, glotis ili larinks,

4 što će verovatno izazvati opstrukciju disajnog puta, treba odmah uvesti hitnu terapiju. Ona može obuhvatati primenu adrenalina i/ili održavanje prohodnosti disajnog puta pacijenta. Pacijent treba da bude pod pažljivim lekarskim nadzorom sve dok ne dođe do potpunog i trajnog povlačenja simptoma. Pacijenti sa angioedemom u anamnezi koji nije u vezi sa terapijom ACE inhibitorima mogu biti izloženi većem riziku od angioedea kada dobijaju ACE inhibitor (videti odeljak 4.3). Kod pacijenata lečenih ACE inhibitorima retko je prijavljivan intestinalni angioedem. Ovi pacijenti su imali bol u abdomenu (sa mučninom ili povraćanjem ili bez njih); u nekim slučajevima nije bilo prethodnog facijalnog angioedema, a nivoi C-1 esteraze su bili normalni. Angioedem je otkriven postupcima koji su obuhvatali CT skener abdomena, ultrazvuk ili prilikom operacije, a simptomi bi se povlačili nakon ukidanja ACE inhibitora. Intestinalni angioedem treba uključiti u diferencijalnu dijagnozu pacijenata na ACE inhibitorima koji imaju bol u abdomenu (videti odeljak 4.8). Anafilaktoidne reakcije u toku afereze lipoproteina male gustine (LDL): Pacijenti koji su dobijali ACE inhibiore u toku afereze lipoproteina male gustine (LDL) dekstran-sulfatom retko su imali anafilaktoidne reakcije opasne po život. Ove reakcije su izbegnute privremenim ukidanjem terapije ACE inhibitorom pre svake afereze. Anafilaktoidne reakcije u toku desenzitivacije: Pacijenti koji su dobijali ACE inhibitore u toku terapije desenzitivacije (npr. otrov opnokrilaca) imali su anafilaktoidne reakcije. Ove reakcije su izbegnute kod ovih pacijenata kada bi se privremeno ukidali ACE inhibitori, ali bi se ponovo javljale prilikom njihovog slučajnog ponovnog uvođenja. Neutropenija/agranulocitoza/trombocitopenija/anemija: Kod pacijenata koji su dobijali ACE inhibitore prijavljene su neutropenija/agranulocitoza, trombocitopenija i anemija. Neutropenija se retko javlja kod pacijenata sa normalnom funkcijom bubrega i bez drugih komplikujućih činilaca. Perindopril treba izuzetno oprezno koristiti kod pacijenata sa kolagenom vaskularnom bolešću, na terapiji imunosupresivima, koji se leče alopurinolom ili prokainamidom, ili sa kombinacijom ovih komplikujućih činilaca, naročito ukoliko već postoji oštećena funkcija bubrega. Kod nekih od ovih pacijenata došlo je do teških infekcija, koje u nekoliko slučajeva nisu reagovale na intenzivnu antibiotsku terapiju. Ukoliko se kod ovakvih pacijenata koristi perindopril, savetuje se periodično praćenje broja belih krvnih zrnaca, a pacijentima treba reći da prijave svaki znak infekcije (bol u grlu, povišena temperatura). Trudnoća Terapiju ACE inhibitorima ne treba započinjati u toku trudnoće Pacijentkinje koje planiraju trudnoću treba da pređu na alternativne antihipertenzivne terapije koje imaju utvrđen bezbednosni profil za primenu u toku trudnoće, osim ukoliko se ne smatra da je neophodno neprekidno koristiti ACE inhibitore. Kada se dijagnostikuje trudnoća, odmah treba prekinuti terapiju ACE inhibitorima i ukoliko je zgodno, treba započeti alternativnu terapiju (videti odeljak 4.3 i 4.6). Mere opreza pri upotrebi leka Hipotenzija: ACE inhibitori mogu izazvati pad krvnog pritiska. Simptomatska hipotenzija se retko viđa kod pacijenata sa nekomplikovanom hipertenzijom i češće će se javiti kod pacijenata koji imaju depleciju volumena, npr. diuretskom terapijom, ograničenim unosom soli, dijalizom, prolivom ili povraćanjem, ili koji imaju tešku hipotenziju zavisnu od renina (videti odeljak 4.5 i 4.8). U toku terapije lekom PREXANOR kod pacijenata koji

5 su izloženi velikom rizku od simptomatske terapije treba pažljivo kontrolisati krvni pritisak, funkciju bubrega i kalijum u serumu. Slično važi i za pacijente sa ishemijskim oboljenjem srca ili cerebrovaskularnim oboljenjem kod kojih bi velik pad krvnog pritiska mogao da dovede do infarkta miokarda ili cerebrovaskularnog ishemijskog događaja. Ukoliko dođe do hipotenzije, pacijenta treba staviti u ležeći položaj i ukoliko je potrebno treba mu dati intravensku infuziju rastvora natrijum-hlorida 9 mg/ml (0,9%). Prolazna hipotenzivna reakcija ne predstavlja kontraindikaciju za dalje doze koje se obično mogu davati bez problema čim krvni pritisak poraste nakon povećanja volumena. Stenoza aorte i mitralnog zaliska / hipertrofična kardiomiopatija: Perindopril, kao i druge ACE inhibitore, treba davati uz oprez pacijentima sa stenozom mitralnog zaliska i opstrukcijom izlaza levog ventrikula kao što je stenoza aorte ili hipertrofična kardiomiopatija. Oštećenje bubrega: U slučajevima oštećenja bubrega (klirens kreatinina < 60 ml/min) preporučuje se individualna titracija doze sa pojedinačnim komponentama (videti odeljak 4.2). Rutinsko praćenje kalijuma i kreatinina predstavlja deo uobičajene lekarske prakse kod pacijenata sa oštećenjem bubrega (videti odeljak 4.8). Kod nekih pacijenata sa bilateralnom stenozom bubrežne arterije ili stenoze arterije jednog bubrega koji su lečeni ACE inhibitorima uočeno je povećanje uree u krvi i kreatinina u serumu, što se obično povlači po prekidu terapije. Veća je verovatnoća da se to desi pacijentima sa insuficijencijom bubrega. Ukoliko postoji i renovaskularna hipertenzija, postoji povećan rizik od teške hipotenzije i insuficijencije bubrega. Neki pacijenti sa hipertenzijom bez vidljivog postojećeg vaskularnog oboljenja bubrega imali su obično manja i prolazna povećanja uree u krvi i kreatinina u serumu, naročito kada se perindopril davao istovremeno sa diuretikom. Veća je verovatnoća da će do toga doći kod pacijenata sa već postojećim oštećenjem bubrega. Oštećenje jetre: ACE inhibitori su retko bili udruženi sa sindromom koji počinje holestatskom žuticom i napreduje do galopirajuće nekroze jetre i (ponekad) smrti. Mehanizam ovog sindroma nije poznat. Pacijenti koji dobijaju ACE inhibitore koji dobiju žuticu ili znatna povećanja enzima jetre treba da prekinu uzimanje ACE inhibitora i treba ih podvrgnuti odgovarajućoj kontroli (videti odeljak 4.8). Rasa: ACE inhibitori izazivaju viši procenat angioedema kod pacijenata crne rase nego kod pacijenata pripadnika drugih rasa. Perindopril, kao i drugi ACE inhibitori, može biti manje efikasan u snižavanju krvnog pritiska kod ljudi crne rase nego kod drugih rasa, verovatno zbog veće prevalence stanja niskog renina kod crne populacije koja ima hipertenziju. Kašalj: Prilikom upotrebe ACE inhibitora prijavljivan je kašalj. Karakteristično je da je taj kašalj neproduktivan, uporan i da se povlači po ukidanju terapije. Kašalj izazvan ACE inhibitorima treba smatrati delom diferencijalne dijagnoze kašlja.

6 Operacija/anestezija: PREXANOR može da blokira formiranje angiotenzina II zbog kompenzatornog oslobađanja renina kod pacijenata koji se podvrgavaju većem hirurškom zahvatu ili u toku anestezije agensima koji izazivaju hipotenziju. Terapiju treba prekinuti jedan dan pre operacije. Ukoliko se javi hipotenzija i smatra se da je posledica ovog mehanizma, može se regulisati povećanjem volumena. Hiperkalijemija: Kod nekih pacijenata koji se leče ACE inhibitorima, uključujući i perindopril, primećen je porast kalijuma u serumu. Faktori rizika za nastanak hiperkalijemije obuhvataju pacijente sa bubrežnom insuficijencijom, pogoršanjem bubrežne funkcije, starost (> 70 godina), diabetes mellitus-om, povremenim epizodama, naročito dehidratacije, akutne dekompenzacije srca, metaboličkom acidozom i istovremenom primenom diuretika koji štede kalijum (npr. spironolakton, eplerenon, triamteren ili amilorid), suplemenata kalijuma ili supstituenata soli koji sadrže kalijum; ili pacijente koji uzimaju druge lekove koji se dovode u vezu sa povećanjem kalijuma u serumu (npr. heparin). Korišćenje suplemenata kalijuma, diuretika koji štede kalijum ili supstituenata soli koji sadrže kalijum može dovesti do znatnog povećanja kalijuma u serumu naročito kod pacijenata sa oštećenom bubrežnom funkcijom. Hiperkalijemija može izazvati ozbiljne, ponekad fatalne aritmije. Ukoliko se smatra da je prikladno istovremeno primeniti perindopril i bilo koji gorepomenuti lek, treba ih koristiti uz oprez i uz često praćenje kalijuma u serumu (videti odeljak 4.5). Dijabetičari: U toku prvog meseca terapije nekim ACE inhibitorom kod dijabetičara koji se leče oralnim antidijabeticima ili insulinom treba pažljivo pratiti kontrolu glikemije (videti odeljak 4.5). U vezi sa amlodipinom: Mere opreza pri upotrebi leka Pacijenti sa oštećenom funkcijom jetre: Poluvreme eliminacije amlodipina, kao i svih antagonista kalcijuma, produženo je kod pacijenata sa oštećenom funkcijom jetre. Zato ovaj lek kod ovih pacijenata treba primenjivati uz oprez i uz pažljivo praćenje enzima jetre. Pacijenti sa srčanom insuficijencijom: Pacijente sa srčanom insuficijencijom treba lečiti uz oprez. Amlodipin se u dugotrajnoj, placebo kontrolisanoj studiji (PRAISE-2) amlodipina kod pacijenata sa III klasom prema NYHA i srčanom insuficijencijom IV neishemijske etiologije dovodio u vezu sa povećanim brojem prijavljivanja plućnog edema uprkos tome što nije bilo znatne razlike u incidenci pogoršanja srčane insuficijencije u poređenju sa placebom (videti odeljak 5.1). U vezi sa lekom PREXANOR Sva upozorenja koja se odnose na dolepomenute pojedinačne komponente trebalo bi da važe i za fiksnu kombinaciju leka PREXANOR. Mere opreza pri upotrebi leka Pomoćne supstance: Pacijenti sa retkim naslednim problemom netolerancije na galaktozu, malapsorpcije glukoze i galaktoze ili deficijencije Lapp laktaze ne bi trebalo da uzimaju ovaj lek zbog prisustva laktoze.

7 Interakcije Ne preporučuje se konkomitantna primena leka PREXANOR sa litijumom, diureticima koji štede kalijum ili suplementima kalijuma, ili dantrolenom (videti odeljak 4.5) Interakcije sa drugim lekovima i druge vrste interakcija U vezi sa perindoprilom Ne preporučuje se istovremena primena: Diuretici koji štede kalijum, suplementi kalijuma ili supstituenti soli koji sadrže kalijum: ACE inhibitori smanjuju gubljenje kalijuma izazvano diuretikom. Diuretici koji štede kalijum, npr. spirinolakton, triamteren ili amilorid, suplementi kalijuma ili supstituenti soli koji sadrže kalijum mogu dovesti do znatnog povećanja kalijuma u serumu, pa se zato ne preporučuju (videti odeljak 4.4). Ukoliko je njihova konkominantna primena indikovana zbog dokumentovane hipokalijemije, treba ih koristiti uz oprez i uz često praćenje kalijemije. Litijum: U toku istovremene primene ACE inhibitora prijavljena su reverzibilna povećanja koncentracija litijuma u serumu i toksičnost (teška neurotoksičnost). Ne preporučuje se kombinovanje perindoprila sa litijumom. Ukoliko se ispostavi da je ovakva kombinacija neophodna, preporučuje se pažljivo praćenje nivoa litijuma u serumu (videti odeljak 4.4). Estramustin: Rizik od pojačanih neželjenih efekata kao što je angioneurotski edem (angioedem). Istovremena primena koja zahteva posebnu pažnju: Nesteroidni antiinflamatorni lekovi (NSAID) uključujući i aspirin 3g na dan: Kada se ACE inhibitori primenjuju istovremeno sa nesteroidnim antiinflamatornim lekom (npr. acetilsalicilna kiselina u antiinflamatornim dozama, COX-2 inhibitori i neselektivni NSAIL), može doći do smanjenja antihipertenzivnog efekta. Kada se ACE inhibitori primenjuju istovremeno sa NSAIL, može doći do povećanog rizika za pogoršanje funkcije bubrega, uključujući i moguću akutnu insuficijenciju bubrega i za povećanje kalijuma u serumu, naročito kod pacijenata sa slabom funkcijom bubrega. Ovu kombinaciju treba primenjivati uz oprez, naročito kod starijih. Pacijente treba adekvatno hidrirati i treba razmotriti praćenje funkcije bubrega po uvođenju istovremene terapije i periodično nakon toga. Antidijabetici (insulin, hipoglikemijski sulfonamidi): Korišćenjem inhibitora angiontenzin konvertujućeg enzima može se povećati hipoglikemijsko dejstvo kod dijabetičara koji dobijaju terapiju insulinom ili hipoglikemijskim sulfonamidima. Javljanje hipoglikemijskih epizoda je vrlo retko (verovatno je poboljšana tolerancija glukoze što dovodi do smanjenja potreba za insulinom).

8 Istovremena primena koju treba razmotriti: Diuretici: Pacijenti na diureticima, a naročito oni koji imaju depleciju volumena i/ili soli, po uvođenju terapije nekim ACE inhibitorom mogu primetiti veliko sniženje krvnog pritiska. Mogućnost hipotenzivnog dejstva može se smanjiti prestankom uzimanja diuretika, povećavanjem volumena ili unosa soli pre uvođenja terapije malim i sve većim dozama perindoprila. Simpatomimetici: Simpatomimetici mogu umanjiti antihipertenzivno dejstvo ACE inhibitora. Zlato: Kod pacijenata na terapiji zlatom koje se unosi ubrizgavanjem (natrijum-aurotiomalat) i konkomitantnoj terapiji ACE inhibitorom uključujući i perindopril retko su prijavljivane nitroidne reakcije (simptomi obuhvataju crvenilo lica, mučnina, povraćanje i hipotenzija). U vezi sa amlodipinom Ne preporučuje se konkomitantna primena: Dantrolen (infuzija): Kod životinja se uočavaju smrtonosne ventrikularne fibrilacije nakon i.v. primene verapamila i dantrolena. Kombinaciju amlodipina i dantrolena treba izbegnuti ekstrapolacijom. Istovremena primena koja zahteva posebnu pažnju: Induktori CYP3A4 (rifampicin, Hypericum perforatum, antikonvulzivi, odn. karbamazepin, fenobarbital, fenitoin, fosfenitoin, primidon): istovremena primena može dovesti do smanjenih koncentracija amlodipina u plazmi usled povećanja metabolizma amlodipina u jetri zahvaljujući ovim induktorima. Treba biti oprezan kod kombinacije amlodipina sa induktorima CYP3A4, a doziranje amlodipina se može korigovati po potrebi. Inhibitori CYP3A4 (itrakonazol, ketokonazol): istovremenom primenom može se povećati koncentracija amlodipina u plazmi, a time i njegova neželjena dejstva. Treba biti oprezan kada se amlodipin kombinuje sa itrakonazolom ili ketokonazolom, a doziranje amlodipina treba korigovati po potrebi. Konkomitantna primena koju treba razmotriti: Beta-blokatori koji se koriste kod srčane insuficijencije (bisoprolol, karvedilol, metoprolol): Rizik od hipotenzije, srčane slabosti kod pacijenata sa srčanom insuficijencijom, latentnom ili nekontrolisanom (dodavanje negativnog inotropnog dejstva). Osim toga, beta-blokator u slučaju velike hemodinamske posledice može da svede simpatički refleks na minimum. Ostale kombinacije: Amlodipin se kao monoterapija bezbedno primenjivao sa tiazidnim diureticima, beta-blokatorima, ACE inhibitorima, dugodelujućim nitratima, sublingvalnim nitroglicerinom, digoksinom, varfarinom, atorvastatinom, sildenafilom, lekovima protiv kiseline (aluminijum-hidroksid gel, magnezijum-hidroksid, simetikon), cimetidinom, nesteroidnim antiinflamatornim lekovima, antibioticima i oralnim hipoglikemicima. I zaista, posebne studije sprovedene sa nekim lekovima pokazale su da nema uticaja na amlodipin: - istovremenom primenom amlodipina sa cimetidinom nije izmenjena farmakokinetika amlodipina

9 - kada se koristila kombinacija sildenafila i amlodipina, svaki lek je nezavisno pokazivao dejstvo u snižavanju krvnog pritiska. - sok od grejpfruta: istovremena primena 240 ml soka od grejpfruta sa jednom oralnom dozom amlodipina od 10 mg kod 20 zdravih dobrovoljaca nije imala znatnog uticaja na farmakokinetiku amlodipina. Osim toga, posebne studije sprovedene sa nekim lekovima pokazale su da amlodipin nema uticaja na parametre njihove farmakokinetike: - atorvastatin: istovremena primena više doza amlodipina od 10mg sa 80mg atorvastatina nije dovela do znatne promene u parametrima farmakokinetike atorvastatina u stanju ravnoteže. - digoksin: istovremenom primenom amlodipina sa digoksinom nisu izmenjeni nivoi digoksina u serumu ili klirens digoksina preko bubrega kod normalnih dobrovoljaca. - varfarin: istovremenom primenom amlodipina kod zdravih dobrovoljaca muškog pola nije značajno izmenjeno dejstvo varfarina na protrombinsko vreme odgovora. Istovremenom primenom amlodipina sa varfarinom nije izmenjen efekat varfarina na protrombinsko vreme. - ciklosporin: Farmakokinetičke studije sa ciklosporinom pokazale su da amlodipin ne menja značajno farmakokinetiku ciklosporina. Istovremena primena koja zahteva posebnu pažnju: Baklofen. Pojačavanje antihipertenzivnog dejstva. Praćenje krvnog pritiska i funkcije bubrega, i korekcija doze antihipertenziva po potrebi. Istovremena primena koju treba razmotriti: - Antihipertenzivi (kao što su beta-blokatori) i vazodilatatori: Konkomitantnom primenom ovih lekova može se povećati hipotenzivno dejstvo perindoprila i amlodipina. Konkomitantnom primenom sa nitroglicerinom i drugim nitratima ili drugim vazodilatatorima može se dalje sniziti krvni pritisak, pa je zato treba uzeti u obzir uz oprez. - Kortikosteriodi, tetrakosaktid: smanjenje antihipertenzivnog dejstva (zadržavanje soli i vode usled kortikosteroida). - Alfa-blokatori (prazosin, alfuzosin, doksazosin, tamsulosin, terazosin): pojačano antihipertenzivno dejstvo i povećan rizik od ortostatske hipotenzije. - Amifostin: može pojačati antihipertenzivno dejstvo amlodipina. - Triciklični antidepresivi/antipsihotici/antestetici: povećano antihipertenzivno dejstvo i povećan rizik od ortostaske hipotenzije Primena u periodu trudnoće i dojenja Na osnovu podataka o pojedinačnim komponentama vezano za trudnoću i dojenje: Lek PREXANOR se ne preporučuje tokom prvog trimestra trudnoće. Lek PREXANOR je kontraindikovan tokom drugog i trećeg trimestra trudnoće. Lek PREXANOR se ne preporučuje tokom dojenja. Potrebno je doneti odluku o prekidu dojenja ili prekidu terapije lekom PREXANOR, uzimajući pritom u obzir važnost terapije za majku. Trudnoća: U vezi sa perindoprilom Primena ACE inhibitora se ne preporučuje u toku provog trimestra trudnoće (videti odeljak 4.4). Upotreba leka PREXANOR je kontraindikovana u toku drugog i trećeg trimestra trudnoće (videti odeljak 4.3 i 4.4).

10 Epidemiološki dokaz o riziku od teratogenosti po izlaganju ACE inhibitorima u toku prvog trimestra trudnoće nije bio ubedljiv; međutim, ne može se isključiti blago uvećanje rizika. Pacijentkinje koje planiraju trudnoću treba da pređu na alternativnu antihipertenzivnu terapiju za koju je potvrđena bezbednost primene u trudnoći, osim ukoliko se ne smatra da je neophodno neprekidno koristiti ACE inhibitore. Kada se dijagnostikuje trudnoća, odmah treba prekinuti terapiju ACE inhibitorima i, ako je zgodno, treba započeti alternativnu terapiju. Zna se da izloženost terapiji ACE inhibitorima u toku drugog i trećeg trimestra može da izazove fetotoksičnost kod ljudi (smanjena funkcija bubrega, oligohidramnios, poremećaj osifikacije lobanje) i neonatalnu toksičnost (insuficijencija bubrega, hipotenzija, hiperkalijemija) (videti odeljak 5.3). Ako se izlaganje ACE inhibitorima javi od drugog trimestra trudnoće, preporučuje se ultrazvučna provera funkcije bubrega i glave. Odojčad čije su majke uzimale ACE inhibitore treba pažljivo pratiti zbog hipotenzije (videti odeljak 4.3 i 4.4). U vezi sa amlodipinom Podaci o ograničenom broju izloženih trudnoća ne ukazuju na neželjene efekte amlodipina i drugih antagonista receptora kalcijuma po zdravlje fetusa. Međutim, može postojati rizik od produženog porođaja. Studije na životinjama nisu pokazale teratogeno dejstvo (videti odeljak 5.3). Dojenje: U vezi sa perindoprilom Obzirom da informacije u vezi upotrebe perindoprila tokom dojenja nisu dostupne, perindopril se ne preporučuje tokom dojenja, već se preporučuje alternativna terapija sa lekovima sa bolje utvrđenim bezbednosnim profilom, naročito tokom dojenja novorođenčeta ili preveremeno rođenih beba. U vezi sa amlodipinom Nije poznato da li se amlodipin izlučuje u mleko majke. Slični blokatori kalcijumovih kanala dihidropiridinskog tipa se izlučuju u majčino mleko. S toga, se kao dodatan oprez, ne preporučuje dojenje tokom terapije amlodipinom. Fertilitet: Kod nekih pacijenata koji su koristili blokatore kalcijumskih kanala, zabeležene su reverzibilne biohemijske promene u glavi spermatozoida koje mogu umanjiti mogućnost oplođenja Uticaj na psihofizičke sposobnosti prilikom upravljanja motornim vozilom i rukovanja mašinama Nisu vršena ispitivanja dejstva leka PREXANOR na psihofizičke sposobnosti prilikom upravljanja motornim vozilom i rukovanja mašinama. Prilikom upravljanja vozilom ili rukovanja mašinama treba uzeti u obzir da se povremeno mogu javiti vrtoglavica ili malaksalost Neželjena dejstva U toku terapije perindoprilom ili amlodipinom koji su se davali odvojeno primećena su sledeća neželjena dejstva koja su rangirana prema klasifikaciji MedDRA na osnovu sistema organa i prema sledećoj učestalosti: veoma česta ( 1/10), česta (od 1/100 do <1/10), povremena (od 1/1000 do <1/100), retka (od 1/10000 do <1/1000), veoma retka (od <1/10000); nepoznata (ne mogu se utvrditi na osnovu raspoloživih podataka).

11 Klasifikacija organa Neželjena dejstva Učestalost prema sistemu MedDRA Amlodipin Perindopril Poremećaji krvotoka i Leukopenija/neutropenija (videti odeljak 4.4) Veoma retka Veoma retka limfnog sistema Agranulocitoza ili pancitopenija (videti odeljak 4.4) - Veoma retka Trombocitopenija (videti odeljak 4.4) Veoma retka Veoma retka Hemolitička anemija kod pacijenata sa urođenim deficitom - Veoma retka G-6PDH (videti odeljak 4.4) Smanjenje hemoglobina i hematokrita - Veoma retka Imunološki poremećaji Alergijska reakcija: urtikarija Veoma retka Povremena Poremećaj metabolizma i ishrane Hiperglikemija Veoma retka - Povećanje telesne mase Povremena - Smanjenje telesne mase Povremena - Psihijatrijski poremećaji Nesanica Povremena - Promene raspoloženja Povremena Povremena Poremećaj sna - Povremena Poremećaji nervnog sistema Pospanost Česta - Vrtoglavica Česta Česta Glavobolja Česta Česta Tremor Povremena - Hipoestezija Parestezija Povremena Povremena - Ćesta Hipertonija Veoma retka - Periferna neuropatija Veoma retka - Vertigo - Česta Konfuzija - Veoma retka Poremećaji funkcije oka Poremećaj vida Povremena Česta Poremećaji uha i centra Tinitus Povremena Česta za ravnotežu Kardiološki poremećaji Palpitacije Česta - Sinkopa Povremena - Anginozni bol Angina pectoris Retka - - Veoma retka Infarkt miokarda, možda zbog velike hipotenzija kod Veoma retka Veoma retka pacijenata sa visokim rizikom (videti odeljak 4.4) Aritmija (uključujući i bradikardiju, ventrikularnu Veoma retka Veoma retka tahikardiju i atrijalnu fibrilaciju) Vaskularni poremećaji Crvenilo Česta - Hipotenzija (i dejstva u vezi sa hipotenzijom) Povremena Česta Šlog moguće usled velike hipotenzije kod visokorizičnih - Veoma retka pacijenata (videti odeljak 4.4) Vaskulitis Veoma retka Nepoznata Respiratorni, torakalni i medijastinalni poremećaji Gastrointestinalni poremećaji Dispneja Povremena Česta Rinitis Povremena Veoma retka Kašalj Veoma retka Česta Bronhospazam - Povremena Eozinofilna pneumonija - Veoma retka Gingivalna hiperplazija Veoma retka - Bol u abdomenu, mučnina Česta Česta Povraćanje Povremena Česta Dispepsija Povremena Česta Promene u ritmu pražnjena creva Povremena - Suva usta Povremena Povremena

12 Hepatobilijarni poremećaji Poremećaji kože i potkožnog tkiva Poremećaji mišićnoskeletnog, vezivnog i koštanog tkiva Poremećaji na nivou bubrega i urinarnog sistema Poremećaji reproduktivnog sistema i na dojkama Opšti poremećaji i reakcije na mestu primene Laboratorijska ispitivanja Disgeuzija - Česta Promena ukusa Povremena - Proliv, zatvor - Česta Pankreatitis Veoma retka Veoma retka Gastritis Veoma retka - Hepatitis, holestatska žutica Veoma retka - Hepatitis bilo citolitički ili holestatski (videti odeljak 4.4) Kvinkeov edem Angioedem lica, ekstremiteta, usana, mukozne membrane, jezika, glotisa i/ili larinksa (videti odeljak 4.4) - Veoma retka - Veoma retka - Povremena Erythema multiforme Veoma retka Veoma retka Alopecija Povremena - Purpura Povremena - Promena boje kože Povremena - Pojačano znojenje Znojenje Povremena - Pruritus Povremena Česta Osip Povremena Česta Stivens-Džonsonov sindrom Veoma retka - - Povremena Atralgija, mijalgija Povremena - Grčevi u mišićima Povremena Česta Bol u leđima Povremena - Poremećaj mikturicije, nokturija, učestalo mokrenje Povremena - Oštećenje bubrega - Povremena Akutna insuficijencija bubrega - Veoma retka Impotencija Povremena Povremena Ginekomastija Povremena - Edem, periferni edem Česta - Umor Česta - Bol u grudima Povremena - Astenija Povremena Česta Bol Povremena - Malaksalost Povremena - Povećanje enzima jetre: ALT, AST (uglavnom u skladu sa Veoma retka - holestazom) Povećanje bilirubina i enzima jetre u serumu - Retka Povećanje ureje u krvi i kreatinina u serumu, - Nepoznata hiperkalijemija (videti odeljak 4.4) Dodatne informacije vezane za upotrebu amlodipina Prilikom upotrebe blokatora kalcijumskih kanala zabeleženi su pojedini sučajevi ekstrapiramidalnog sindroma Predoziranje Ne postoje podaci o predoziranju lekom PREXANOR kod ljudi. Ograničeno je iskustvo sa amlodipinom u smislu namernog predoziranja. Veliko predoziranje bi moglo da dovede do velike periferne vazodilatacije sa kasnijom izraženom i verovatno produženom sistemskom hipotenzijom. Svaka hipotenzija usled predoziranja amlodipinom zahteva praćenje u kardiološkoj jedinici intenzivne nege. Prilikom ponovnog uspostavljanja vaskularnog tonusa i krvnog pritiska od koristi može biti vazokonstriktor, pod uslovom da nema kontraindikacija za njegovu primenu. Intravenski dat kalcijum-glukonat može biti od koristi prilikom otklanjanja dejstva blokade kalcijumskih kanala. Amlodipin se ne može odstraniti dijalizom.

13 Postoje ograničeni podaci o predoziranju perindoprilom kod ljudi. Simptomi koji se dovode u vezu sa predoziranjem ACE inhibitorima mogu obuhvatati hipotenziju, cirkulatorni šok, poremećaj elektrolita, insuficijenciju bubrega, hiperventilaciju, tahikardiju, palpitacije, bradikardiju, vrtoglavicu, anksioznost i kašalj. Preporučena terapija predoziranja sastoji se od intravenske infuzije normalnog fiziološkog rastvora. Ukoliko se javi hipotenzija, pacijenta traba staviti u šok položaj. Treba razmotriti terapiju infuzijom angiotenzina II i/ili intravenskih kateholamina, ako je dostupna. Perindopril se dijalizom može ukloniti iz sistemske cirkulacije (videti odeljak 4.4). Terapija pejsmejkerom je indikovana kod bradikardije otporne na terapiju. Treba kontinuirano pratiti vitalne znake, elektrolite u serumu i koncentracije kreatinina. 5. FARMAKOLOŠKI PODACI 5.1. Farmakodinamski podaci Farmakoterapijska grupa: ACE inhibitori i blokatori kalcijumskih kanala ATC kod: C09BB04 Perindopril: Perindopril je inhibitor enzima koji pretvara angiotenzin I u angiotenzin II (angiotenzin konvertujući enzim ACE). Ovaj konvertujući enzim, ili kinaza, predstavlja egzopeptidazu koja omogućava pretvaranje angiotenzina II u vazokonstriktor angiotenzin II, a takođe izaziva razlaganje vazodilatatora bradikinina na neaktivni heptapeptid. Inhibiranje ACE dovodi do smanjenja angiotenzina II u plazmi, što dovodi do povećane aktivnosti renina u plazmi (inhibiranjem negativne povratne sprege oslobađanja renina) i smanjenog lučenja aldosterona. Pošto ACE inaktivira bradikinin, inhibicija ACE dovodi i do povećane aktivnosti cirkulišućih i lokalnih kalikrein-kininskih sistema (a time i do aktiviranja prostaglandinskog sistema). Moguće je da ovaj mehanizam daje doprinos dejstvu ACE inhibitora u snižavanju krvnog pritiska i delom je odgovoran za neke njihove sporedne efekte (npr. kašalj). Perindopril deluje preko svog aktivnog metabolita perindoprilata. Ostali metaboliti ne pokazuju inhibiranje aktivnosti ACE in vitro. Hipertenzija: Perindopril je aktivan kod svih stepena hipertenzije: blage, umerene, teške; uočava se snižavanje sistolnog i dijastolnog krvnog pritiska i u ležećem i stojećem položaju. Perindopril smanjuje periferni vaskularni otpor, što dovodi do snižavanja krvnog pritiska. Posledica toga je povećanje protoka periferne krvi, bez uticaja na srčanu frekvencu. Po pravilu se povećava protok krvi u bubrezima, a stepen glomerularne filtracije (GFR- glomerular filtration rate) je obično nepromenjen. Antihipertenzivno dejstvo je maksimalno od 4 do 6 sati nakon jedne doze i održava se najmanje 24 sata: najniža dejstva iznose oko % maksimalnih efekata. Do snižavanja krvnog pritiska dolazi brzo. Normalizacija kod pacijenata koji reaguju na terapiju postiže se u roku od mesec dana i traje bez pojave tahifilakse. Prekid terapije ne dovodi do povratnog efekta. Perindopril smanjuje hipertrofiju leve komore. Potvrđeno je da perindopril kod ljudi pokazuje vazodilatatorne osobine. Pospešuje elastičnost velike arterije i smanjuje odnos media:lumen malih arterija.

14 Pacijenti sa stabilnim oboljenjem koronarnih arterija: Studija EUROPA bila je multicentrično, međunarodno, randomizovano, dvostruko slepo, placebo kontrolisano kliničko ispitivanje u trajanju od 4 godine. Dvanaest hiljada dve stotine osamnaest (12218) pacijenata starijih od 18 godina randomizovano je da dobija 8 mg perindopril tert-butilamina (ekvivalent 10 mg perindopril arginina) (n=6110) ili placebo (n=6108). Studijska populacija je imala potvrđeno oboljenje koronarnih arterija bez dokaza o kliničkim znacima srčane insuficijencije. Ukupno 90% pacijenata je ranije imalo infarkt miokarda i/ili koronarnu revaskularizaciju. Većina pacijenata je dobijala studijski lek pored konvencionalne terapije koja je obuhvatala inhibitore trombocita, lekove za snižavanje masnoća i beta-blokatore. Primarni parametar efikasnosti bila je mešavina kardiovaskularne smrtnosti, nefatalnog infarkta miokarda i/ili zatajenja srca sa uspešnim oživljavanjem. Terapija sa 8 mg perindopril tert-butilamina (ekvivalent 10 mg perindopril arginina) dovela je do značajnog apsolutnog smanjenja primarnog ishoda od 1,9% (relativno smanjenje rizika od 20%, 95% CI [9,4; 28,6] p<0,001). U odnosu na placebo, uočeno je apsolutno smanjenje od 2,2% kod pacijenata sa infarktom miokarda i/ili revaskularizacijom koje odgovara RRR od 22,4% (95% CI [12,0; 31,6] p<0,001) kod primarnog ishoda. Amlodipin: Amlodipin je inhibitor influksa jona kalcijuma iz grupe dihidropiridina (spori blokatori kanala ili antagonisti jona kalcijuma) i inhibira transmembranski influks jona kalcijuma u srčani i vaskularni glatki mišić. Mehanizam antihipertenzivnog dejstva amlodipina je posledica direktnog opuštajućeg dejstva na glatki vaskularni mišić. Nije sasvim utvrđen precizni mehanizam zahvaljujući kojem amlodipin ublažava anginu, ali amlodipin smanjuje ukupno ishemijsko opterećenje na osnovu sledeća dva dejstva: - Amlodipin dilatira periferne arteriole i na taj način smanjuje ukupni periferni otpor (postopterećenje) nasuprot koga srce radi. Pošto srčana frekvenca ostaje stabilna, ovim rasterećenjem srca smanjuje se potrošnja energije miokarda i njegove potrebe za kiseonikom. - Mehanizam dejstva amlodipina verovatno obuhvata i dilataciju glavnih koronarnih arterija i koronarnih arteriola, i u normalnim i u ishemijskim regijama. Ovom dilatacijom se povećava miokardalna isporuka kiseonika kod pacijenata sa grčem koronarne arterije (Princmetalova ili varijabilna angina). Doziranjem jednom dnevno kod pacijenata sa hipertenzijom obezbeđuju se klinički značajna smanjenja krvnog pritiska i u ležećem i u stojećem položaju u periodu od 24 sata. Akutna hipotenzija nije karakteristika primene amlodipina zbog sporog delovanja. Primenom amlodipina jednom dnevno kod pacijenata sa anginom povećava se ukupno vreme fizičke aktivnosti, vreme do pojave angine i vreme do depresije ST segmenta od 1mm, i smanjuje se i učestalost napada angine i uzimanje tableta gliceril-trinitrata. Amlodipin nije dovođen u vezu sa neželjenim metaboličkim dejstvima ili promenama lipida u plazmi i pogodan je za primenu kod pacijenata sa astmom, dijabetesom i gihtom. Randomizovana dvostruko slepa studija morbiditeta-mortaliteta pod nazivom Ispitivanje antihipertenzivne terapije i terapije za snižavanje lipida u prevenciji srčanog udara (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial ALLHAT) sprovedena je da bi se izvršilo upoređivanje novijih terapija lekovima: 2,5-10 mg amlodipina na dan (blokator kalcijumskih kanala) ili mg lizinoprila na dan (ACE inhibitor) kao terapija prvog reda sa terapijom tiazidnog diuretika 12,5-25 mg dnevno hlortalidona na dan kod blage do umerene hipertenzije. Ukupno je randomizovano pacijenata sa hipertenzijom starosti 55 i više godina koji su prosečno praćeni 4,9 godina. Pacijenti su imali još najmanje jedan dodatni faktor rizika za nastanak koronarnog oboljenja srca,

15 uključujući i: raniji infarkt miokarda ili šlog > 6 meseci pre uključivanja ili dokumentaciju o drugim arterosklerotskim kardiovaskularnim oboljenima (ukupno 51,5%), dijabetes tip 2 (36,1%), HDL-C < 35 mg/dl (11,6%), hipertrofiju levog ventrikula dijagnostikovanu elektrokardiogramom ili ehokardiografijom (20,9%), trenutno aktivno konzumiranje cigareta (21,9%). Primarni parametar efikasnosti je bio mešavina fatalnog koronarnog oboljenja srca ili nefatalnog infarkta miokarda. Nije bilo značajne razlike u primarnom ishodu između terapije na bazi amlodipina i terapije na bazi hlortalidona: RR 0,98 (95% CI(0,90-1,07) p=0,65). Incidenca srčane insuficijencije (deo kombinovanog kardiovaskularnog ishoda) kod sekundarnih ishoda bila je znatno viša u grupi koja je dobijala amlopidin nego u grupi koja je dobijala hlortalidon (10,2% u odnosu na 7,7%, RR 1,38% (95% CI [1,25-1,52]) p<0,001)). Međutim, nije bilo značajne razlike u smrtnost iz bilo kog razloga između terapije na bazi amlodipina i terapije na bazi hlortalidona, RR 0,96 (95% CI [0,89-1,02] p=0,20) Farmakokinetički podaci Stepen i obim apsorpcije perindoprila i amlodipina iz leka PREXANOR ne razlikuju se znatno od stepena i obima apsorpcije perindoprila i amlodipina iz tableta sa individualnim formulacijama. Perindopril: Resorpcija perindoprila nakon oralne primene je brza, a maksimalna koncentracija se postiže u roku od 1 sata. Poluživot perindoprila u plazmi iznosi 1 sat. Perindopril je pro-lek. Dvadeset sedam procenata primenjene doze perindoprila ulazi u krvotok kao aktivni metabolit perindoprilat. Perindopril, pored aktivnog perindoprilata, stvara pet metabolita i svi su neaktivni. Maksimalna koncentracija perindoprila u plazmi dostiže se u roku od 3 do 4 sata. Pošto se pretvaranje u perindoprilat smanjuje uzimanjem hrane zbog bioraspoloživosti, perindopril arginin treba primenjivati oralno u vidu jedne dnevne doze ujutru pre jela. Između doze perindoprila i njegove izloženosti u plazmi utvrđen je linearan odnos. Obim distribucije iznosi oko 0,2 l/kg za nevezani perindoprilat. Vezivanje perindoprilata za proteine iz plazme iznosi 20%, prvenstveno za angiotenzin konvertujući enzim, ali zavisi od koncentracije. Perindoprilat se eliminiše u urinu, a terminalno poluvreme eliminacije nevezane frakcije iznosi oko 17 sati, što dovodi do stabilnog stanja u roku od 4 dana. Eliminacija perindoprilata je smanjena kod starijih, kao i kod pacijenata sa insuficijencijom srca ili bubrega (videti odeljak 4.2). Dakle, uobičajena kontrola će obuhvatati često praćenje kreatinina i kalijuma. Klirens perindoprilata putem dijalize iznosi 70 ml/min. Kinetika perindoprila je izmenjena kod pacijenata sa cirozom: klirens matičnog molekula preko jetre smanjen je za pola. Međutim, nije smanjena količina perindoprilata koji se stvara, pa zato nije potrebna korekcija doze (videti odeljak 4.2 i 4.4). Amlodipin: Amlodipin se dobro resorbuje nakon oralne primene terapijskih doza uz maksimalne nivoe u krvi između 6-12 sati nakon doze. Utvrđeno je da apsolutna bioraspoloživost iznosi između 64% i 80%. Obim distribucije iznosi oko 21 l/kg. Hrana ne utiče na njegovu bioraspoloživost. Studije in vitro su pokazale da se oko 97,5% cirkulišućeg amlodipina vezuje za proteine iz plazme.

16 Terminalno poluvreme eliminacije u plazmi iznosi oko sati i u skladu je sa doziranjem jednom dnevno. Amlodipin se intezivno metaboliše u jetri u neaktivne metabolite. Oko 60% primenjene doze se izlučuje u urinu, 10% kao neizmenjeni amlodipin. Primena kod starijih pacijenata: vreme do pojave maksimalnih koncentracija amlodipina u plazmi slično je kod starijih i mlađih ispitanika. Klirens amlodipina ima tendenciju smanjivanja što dovodi do povećanja AUC i poluživota eliminacije kod starijih pacijenata. Preporučeni dozni režim za starije je isti, iako povećavanje doze treba vršiti uz oprez. Primena kod pacijenata sa insuficijencijom bubrega: videti odeljak 4.2. Primena kod pacijenata sa oštećenom funkcijom jetre: Poluživot amlodipina, kao i svih antagonista kalcijuma, produžen je kod pacijenata sa oštećenom funkcijom jetre Pretklinički podaci o bezbednosti leka Perindopril: Ciljni organ u studijama hronične oralne toksičnosti (na pacovima i majmunima) jeste bubreg, sa reverzibilnim oštećenjem. U studijama in vitro ili in vivo nije primećena mutagenost. Studije reproduktivne toksičnosti (pacovi, miševi, zečevi i majmuni) nisu pokazale znake embriotoksičnosti ili teratogenosti. Međutim, pokazalo se da inhibitori angiotenzin konvertujućeg enzima, kao klasa, imaju neželjena dejstva na kasni fetalni razvoj, što dovodi do fetalne smrti i urođenih mana kod glodara i zečeva: uočene su renalne lezije i povećana perinatalna i postnatalna smrtnost. U dugoročnim studijama na pacovima i miševima nije uočena karcinogenost. Amlodipin: Toksikološke studije na životinjama ne otkrivaju posebne rizike za ljude u pogledu farmakološke bezbednosti, genotoksičnosti, karcinogenosti, plodnosti i studija sa ponovljenim doziranjem. Studije reproduktivne toksičnosti na pacovima pokazale su produženu bremenitost i povećanje perinatalne i postnatalne smrtnosti. 6. FARMACEUTSKI PODACI 6.1. Lista pomoćnih supstanci Laktoza, monohidrat Celuloza, mikrokristalna (E460) Silicijum-dioksid, koloidni bezvodni (E551) Magnezijum-stearat (E470B) 6.2. Inkompatibilnost Nije primenljivo Rok upotrebe 3 godine

17 6.4. Posebne mere upozorenja pri čuvanju Čuvati u originalnom pakovanju. Dobro zatvoriti kontaktnu ambalažu da bi se lek zaštitio od vlage Priroda i sadržaj kontaktne ambalaže Unutrašnje pakovanje: kontejner, regulator protoka i zatvarač -Izgled kontejnera: bele boje, neprovidan, u obliku tube, izrađen od polipropilena -Izgled zatvarača: bele boje, neprovidan, na vrhu modeliran za smeštaj 2g desikanta, napravljen od polietilena niske gustine. Regulator protoka je napravljen od polietilena niske gustine Posebne mere opreza pri odlaganju materijala koji treba odbaciti nakon primene leka Nema posebnih zahteva. 7. NOSILAC DOZVOLE ZA PROMET Predstavništvo Les Laboratoires Servier Bulevar Mihaila Pupina 165v Beograd Srbija 8. BROJ DOZVOLE (DOZVOLA) ZA PROMET 6500/2010/12 9. DATUM PRVE DOZVOLE / DATUM OBNOVE DOZVOLE DATUM REVIZIJE TEKSTA Oktobar, godine.

Bactrim sirup doziranje

Bactrim sirup doziranje 23 апр 2016. Doziranje i uputstvo za upotrebu.. Bactrim (sirup i tablete) je antibiotik koji se koristi za lečenje infekcija koje izazivaju bakterije i drugi pluća,. not socialist metformin stinks thyroxine

More information

SAŽETAK KARAKTERISTIKA LEKA. Δ Aricept film tableta, 5 mg Pakovanje: ukupno 28 film tableta; blister, 2 x 14 film tableta

SAŽETAK KARAKTERISTIKA LEKA. Δ Aricept film tableta, 5 mg Pakovanje: ukupno 28 film tableta; blister, 2 x 14 film tableta SAŽETAK KARAKTERISTIKA LEKA Δ Aricept film tableta, 5 mg Pakovanje: ukupno 28 film tableta; blister, 2 x 14 film tableta Δ Aricept film tableta, 10 mg Pakovanje: ukupno 28 film tableta; blister, 2 x 14

More information

SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA

SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA 1. NAZIV LIJEKA Dopil 5 mg filmom obložene tablete Dopil 10 mg filmom obložene tablete 2. KVALITATIVNI I KVANTITATIVNI SASTAV 1 Dopil 5 mg filmom obložena tableta sadržava

More information

BROJLER. Specifikacije ishrane. An Aviagen Brand

BROJLER. Specifikacije ishrane. An Aviagen Brand BROJLER 308 Specifikacije ishrane 2014 An Aviagen Brand Uvod Specifikacije ishrane za brojlere su date u sledećim tabelama za različitu proizvodnju i tržišnu situaciju širom sveta: Neseksirani

More information

RODITELJSKO JATO ROSS 308. Specifikacije Ishrane. An Aviagen Brand

RODITELJSKO JATO ROSS 308. Specifikacije Ishrane. An Aviagen Brand 1 RODITELJSKO JATO ROSS 308 Specifikacije Ishrane An Aviagen Brand Uvod Ova knjižica sadrži nutritivne preporuke za roditeljsko jato Ross 308 (sporo operjavajući) i koristi se zajedno sa Ross Roditeljsko

More information

SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA

SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA 1. NAZIV LIJEKA FENOLIP 160 mg tvrde kapsule 2. KVALITATIVNI I KVANTITATIVNI SASTAV LIJEKA Jedna kapsula sadržava 160 mg fenofibrata. Jedna kapsula sadržava 8 mg natrija.

More information

Prelomna tačka rentabiliteta. LOGO 2002 Prentice Hall Business Publishing, Introduction to Management Accounting 12/e, Horngren/Sundem/Stratton

Prelomna tačka rentabiliteta. LOGO 2002 Prentice Hall Business Publishing, Introduction to Management Accounting 12/e, Horngren/Sundem/Stratton Prelomna tačka rentabiliteta 2002 Prentice Hall Business Publishing, Introduction to Management Accounting 12/e, Horngren/Sundem/Stratton 1 Cilj učenja Pokazati kako promene u vrednostima Izazivača troškova

More information

UPUTA O LIJEKU. CALIXTA 15 mg tablete CALIXTA 30 mg tablete CALIXTA 45 mg tablete mirtazapinum UPUTA O LIJEKU

UPUTA O LIJEKU. CALIXTA 15 mg tablete CALIXTA 30 mg tablete CALIXTA 45 mg tablete mirtazapinum UPUTA O LIJEKU BELUPO Lijekovi i kozmetika, d.d. ZAMJENJUJE: UPT-14-056-ABC000/03 KOPRIVNICA BROJ STRANICA: 1 od 5 UPUTA O LIJEKU DATUM PRIMJENE: NAZIV: CALIXTA 15mgtablete UPUTA O LIJEKU CALIXTA 15 mg tablete KOPRIVNICA

More information

KLINIČKI ZNAČAJNE INTERAKCIJE SRČANO-AKTIVNIH GLIKOZIDA

KLINIČKI ZNAČAJNE INTERAKCIJE SRČANO-AKTIVNIH GLIKOZIDA UNIVERZITET U SARAJEVU FARMACEUTSKI FAKULTET KATEDRA ZA KLINIČKU FARMACIJU KLINIČKI ZNAČAJNE INTERAKCIJE SRČANO-AKTIVNIH GLIKOZIDA ZAVRŠNI RAD INTEGRISANOG STUDIJA I i II CIKLUSA Mentor: Doc. dr. Selma

More information

Moje cijepljenje (vakcina) tvoja zaštita. protiv ospica i hripavca

Moje cijepljenje (vakcina) tvoja zaštita. protiv ospica i hripavca Moje cijepljenje (vakcina) tvoja zaštita protiv ospica i hripavca Ospice Savezni ured za zdravlje i liječnici roditeljima preporučuju cijepljenje protiv ospica kako bi zaštitili svoje novorođenče. Ospice

More information

Seminarski rad: Poremecaji metabolizma gvozdja

Seminarski rad: Poremecaji metabolizma gvozdja Seminarski rad: Poremecaji metabolizma gvozdja SADRZAJ: 1. UVOD 1 2. REGULACIJA METABOLIZMA GVOZDJA 2 3. LABORATORIJSKI PARAMETRI KAO POKAZATELJ STANJA METABOLIZMA GVOZDJA. 2 3.1.KONCENTRCIJA GVOZDJA.

More information

Vodič za praktičnu primjenu novih oralnih antikoagulanasa

Vodič za praktičnu primjenu novih oralnih antikoagulanasa Vodič za praktičnu primjenu novih oralnih antikoagulanasa za doktore porodične medicine Prof.dr Siniša Miljković Dr sc. Draško Kuprešak dr.med Mr sci dr Dragan Unčanin Urednik: Tehnički urednik: Tiraž:

More information

1 Cjelokupan sažetak znanstvene ocjene PRAC-a

1 Cjelokupan sažetak znanstvene ocjene PRAC-a Dodatak I Znanstveni zaključci, razlozi za izmjenu uvjeta odobrenja za stavljanje lijeka u promet i detaljno pojašnjenje znanstvenih razloga za razlike u odnosu na preporuku PRAC-a 1 Znanstveni zaključci

More information

Uticaj temperature okoline na hepatocelularno oštećenje kod pacova nakon unošenja 3,4-metilendioksimetamfetamina

Uticaj temperature okoline na hepatocelularno oštećenje kod pacova nakon unošenja 3,4-metilendioksimetamfetamina Volumen 68, Broj 7 VOJNOSANITETSKI PREGLED Strana 561 ORIGINALNI Č LANAK UDC: 616.36-091.8-092.9:615.099]:612.014.43 DOI: 10.2298/VSP1107561M Uticaj temperature okoline na hepatocelularno oštećenje kod

More information

CELIJAKIJA DA LI DOVOLJNO MISLIMO O NJOJ?

CELIJAKIJA DA LI DOVOLJNO MISLIMO O NJOJ? ðorñe Marina *, Mirjana Stojković, Slavica Savić, Jasmina Ćirić, Biljana Beleslin, Miloš Žarković, Božo Trbojević CELIJAKIJA DA LI DOVOLJNO MISLIMO O NJOJ? Sažetak: Celijakija je često oboljenje koje obuhvata

More information

ORALNA ANTIKOAGULANTNA TERAPIJA: KLINIČKI ASPEKTI

ORALNA ANTIKOAGULANTNA TERAPIJA: KLINIČKI ASPEKTI PREGLEDI IZ LITERATURE BIBLID: 0370-879, 35(2007) 5-6, p. 352-359 ORALNA ANTIKOAGULANTNA TERAPIJA: KLINIČKI ASPEKTI Dragomir MARISAVQEVIĆ Kliničko-bolnički centar Bežanijska kosa, Beograd KRATAK SADRŽAJ

More information

FAKTORI RIZIKA ZA POJAVU POREMEĆAJA SRČANOG RITMA I VARIRANJA KRVNOG PRITISKA U TOKU MAKSILOFACIJALNIH I OPERACIJA UVA, GRLA I NOSA

FAKTORI RIZIKA ZA POJAVU POREMEĆAJA SRČANOG RITMA I VARIRANJA KRVNOG PRITISKA U TOKU MAKSILOFACIJALNIH I OPERACIJA UVA, GRLA I NOSA UNIVERZITET U BEOGRADU MEDICINSKI FAKULTET Dr Tjaša Ivošević FAKTORI RIZIKA ZA POJAVU POREMEĆAJA SRČANOG RITMA I VARIRANJA KRVNOG PRITISKA U TOKU MAKSILOFACIJALNIH I OPERACIJA UVA, GRLA I NOSA Doktorska

More information

Evaluation of parent combinations fertility in plum breeding (Prunus domestica L.) 1

Evaluation of parent combinations fertility in plum breeding (Prunus domestica L.) 1 original research paper Acta Agriculturae Serbica, Vol. XVI, 31 (2011) 43-49 Evaluation of parent combinations fertility in plum breeding (Prunus domestica L.) 1 Valentina Bozhkova Fruit Growing Institute,

More information

NEUROVESTI VESTI DRUŠTVA MLADIH NEUROLOGA SRBIJE

NEUROVESTI VESTI DRUŠTVA MLADIH NEUROLOGA SRBIJE Sonja Lukić Odeljenje urgentne neurologije, Urgentni centar Klinički centar Vojvodine, Novi Sad Hajduk Veljkova 1 email: sonja_lukic@yahoo.com Recenzent: Akademik, Vladimir S. Kostić Ishemijski moždani

More information

MKB-10. Preventivni vodič za tranzitornu ishemičnu ataku i moždani udar. napadaji i sindromu u vezi s njima. prolazni cerebralni ishemijski. Maj 2006.

MKB-10. Preventivni vodič za tranzitornu ishemičnu ataku i moždani udar. napadaji i sindromu u vezi s njima. prolazni cerebralni ishemijski. Maj 2006. G45 MKB-10 Preventivni vodič za tranzitornu ishemičnu ataku i moždani udar prolazni cerebralni ishemijski napadaji i sindromu u vezi s njima Maj 2006. PREVENTIVNI VODIČ ZA TRANZITORNU ISHEMIČNU ATAKU I

More information

CO C K T A I L M E N U

CO C K T A I L M E N U COCKTAIL MENU COCKTAIL MENU COCKTAILS M A R A S I TA C A I P I R I S I M A CC A I P I R O S I A Havan Rum 3 yo, Raspberry lime, Brown sugar, Apple liquer, Apple juice, Passoa Havana Rum 3 yo, Lime, Brown

More information

SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA. Epoetin alfa* IU/ml (336,0 mikrograma po ml)

SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA. Epoetin alfa* IU/ml (336,0 mikrograma po ml) SAŽETAK OPISA SVOJSTAVA LIJEKA 1. NAZIV GOTOVOG LIJEKA EPREX 20 000 IU/0,5 ml otopina za injekciju u napunjenoj štrcaljki 2. KVALITATIVNI I KVANTITATIVNI SASTAV Epoetin alfa*.40 000 IU/ml (336,0 mikrograma

More information

UTICAJ MAGNEZIJUMA NA PARAMETRE AKTIVNOSTI HIPOTALAMO-HIPOFIZNO- NADBUBREŽNE I HIPOTALAMO-HIPOFIZNO- GONADNE OSOVINE KOD RAGBISTA

UTICAJ MAGNEZIJUMA NA PARAMETRE AKTIVNOSTI HIPOTALAMO-HIPOFIZNO- NADBUBREŽNE I HIPOTALAMO-HIPOFIZNO- GONADNE OSOVINE KOD RAGBISTA UNIVERZITET U BEOGRADU FARMACEUTSKI FAKULTET Gordana M. Dmitrašinović UTICAJ MAGNEZIJUMA NA PARAMETRE AKTIVNOSTI HIPOTALAMO-HIPOFIZNO- NADBUBREŽNE I HIPOTALAMO-HIPOFIZNO- GONADNE OSOVINE KOD RAGBISTA doktorska

More information

Sunčica Srećković*, Mirjana Janićijević Petrović*, Nenad Petrović*, Miroslav Vukosavljević

Sunčica Srećković*, Mirjana Janićijević Petrović*, Nenad Petrović*, Miroslav Vukosavljević Volumen 68, Broj 3 VOJNOSANITETSKI PREGLED Strana 225 ORIGINALNI Č LANAK UDC: 617.7-007.681-08 DOI:10.2298/VSP1103225S Poređenje efekata primarne medikamentne terapije i primarne argonlaser trabekuloplastike

More information

Prader Willi sindrom Medicinska upozorenja. Preporuke stručnoga medicinskog tima za Prader Willi sindrom

Prader Willi sindrom Medicinska upozorenja. Preporuke stručnoga medicinskog tima za Prader Willi sindrom Prader Willi sindrom Medicinska upozorenja Preporuke stručnoga medicinskog tima za Prader Willi sindrom PRADER WILLI SINDROM Prader Willi sindrom (PWS) je kompleksan genetski poremećaj koji proizlazi iz

More information

IX / XV KONGRES NEUROLOGA SRBIJE

IX / XV KONGRES NEUROLOGA SRBIJE IX / XV KONGRES NEUROLOGA SRBIJE SA MEÐUNARODNIM UČEŠĆEM ZBORNIK SAŽETAKA BEOGRAD, 14-16. NOVEMBAR 2013. 1 MINI SIMPOZIJUMI 2 Faktori rizika za bolest malih krvnih sudova mozga T. Pekmezović Institut za

More information

CONVECTIVE DRYING OF THE ROOT AND LEAVES OF THE PARSLEY AND CELERY

CONVECTIVE DRYING OF THE ROOT AND LEAVES OF THE PARSLEY AND CELERY Journal of Agricultural Sciences Vol. 54, No 3, 2009 Pages 205-212 UDC: 635.14+635.53:66.047.4/.5 Original scientific paper CONVECTIVE DRYING OF THE ROOT AND LEAVES OF THE PARSLEY AND CELERY Jelena Marković

More information

Vodič kliničke prakse za liječenje starijih pacijenata s hroničnim oboljenjem bubrega stadija 3b ili više (egfr<45ml/min/1.73m ² )

Vodič kliničke prakse za liječenje starijih pacijenata s hroničnim oboljenjem bubrega stadija 3b ili više (egfr<45ml/min/1.73m ² ) Vodič kliničke prakse za liječenje starijih pacijenata s hroničnim oboljenjem bubrega stadija 3b ili više (egfr

More information

Suvremene spoznaje o alkoholizmu u 21. stoljeću

Suvremene spoznaje o alkoholizmu u 21. stoljeću SVEUČILIŠTE U ZAGREBU MEDICINSKI FAKULTET Lorena Đapo Suvremene spoznaje o alkoholizmu u 21. stoljeću DIPLOMSKI RAD Zagreb, 2017. SVEUČILIŠTE U ZAGREBU MEDICINSKI FAKULTET Lorena Đapo Suvremene spoznaje

More information

Novi lijekovi u antikoagulantnoj terapiji što doktor dentalne medicine treba znati

Novi lijekovi u antikoagulantnoj terapiji što doktor dentalne medicine treba znati Katarina Komar 1, Ines Kovačić 1 Prof. dr. sc. Irina Filipović-Zore 2 [1] Studentice 5. godine [2] Zavod za oralnu kirurgiju, Stomatološki fakultet Sveučilišta u Zagrebu Uvod Tromboembolijska bolest kao

More information

IMPROVEMENT OF SUNFLOWER FOR CONSUMPTION. Dijana DIJANOVIĆ, Vesna STANKOVIĆ, and Ivan MIHAJLOVIĆ

IMPROVEMENT OF SUNFLOWER FOR CONSUMPTION. Dijana DIJANOVIĆ, Vesna STANKOVIĆ, and Ivan MIHAJLOVIĆ UDC 575.827 Original scientific paper IMPROVEMENT OF SUNFLOWER FOR CONSUMPTION Dijana DIJANOVIĆ, Vesna STANKOVIĆ, and Ivan MIHAJLOVIĆ Agricultural Research Institute Srbija, Belgrade Agricultural and Technological

More information

Iskustva pacijenta nakon Guillain-Barré sindroma

Iskustva pacijenta nakon Guillain-Barré sindroma Završni rad br. 903/SS/2017 Iskustva pacijenta nakon Guillain-Barré sindroma Petra Plantak, 0195/336 Varaždin, rujan 2017. godine Odjel Sestrinstvo Završni rad br. 903/SS/2017 Iskustva pacijenta nakon

More information

KURS SPORTSKE ISHRANE I SUPLEMENTACIJE. Glutamin. Dr Ivana Baralić

KURS SPORTSKE ISHRANE I SUPLEMENTACIJE. Glutamin. Dr Ivana Baralić Glutamin Dr Ivana Baralić Glutamin KURS SPORTSKE ISHRANE Glutamin je jedna od neesencijalnih amino kiselina Glutamin je najzastupljenija slobodna aminokiselina u mišićima i plazmi kod čoveka Skeletni mišići

More information

Imunizacija protiv HPV infekcije

Imunizacija protiv HPV infekcije Imunizacija protiv HPV infekcije prof. dr Aleksandra Stojadinović dr Dragan Šarac Institut za zdravstvenu zaštitu dece i omladine Vojvodine prof.dr Aleksandra Kapamadžija Klinika za ginekologiju i akušerstvo

More information

Binokularnost i vertikalni strabizmi

Binokularnost i vertikalni strabizmi Volumen 64, Broj 2 VOJNOSANITETSKI PREGLED Strana 109 ORIGINALNI Č L A N C I UDC: 617.761 009.11:612.843 721 Binokularnost i vertikalni strabizmi Binocular responses and vertical strabismus Dušica Risović*,

More information

Juvenilni Dermatomyositis

Juvenilni Dermatomyositis https://www.printo.it/pediatric-rheumatology/ba/intro Juvenilni Dermatomyositis Verzija 2. DIJAGNOZA I TERAPIJA 2.1 Da li je drugačija kod djece u odnosu na odrasle? Kod odraslih, dermatomiozitis može

More information

Osnove veterinarske anesteziologije

Osnove veterinarske anesteziologije Osnove veterinarske anesteziologije Prof. dr Plamen Trojačanec Prof. dr Bojan Toholj Doc. dr Snježana Trojačanec Doc. dr Ksenija Ilievska Prof. dr Plamen Trojačanec; Prof. dr Bojan Toholj Doc. dr Snježana

More information

III Међунардна Конференција Безбједност саобраћаја у локалној заједници, Бања Лука, октобар године

III Међунардна Конференција Безбједност саобраћаја у локалној заједници, Бања Лука, октобар године KOMPARACIJA KONCENTRACIJA ALKOHOLA IZMJERENIH ALKOTESTIRANJEM IZDAHNUTOG VAZDUHA I KONCENTRACIJA ALKOHOLA UTVRĐENIH ANALIZOM UZORAKA KRVI NA PODRUČJU REPUBLIKE SRPSKE TOKOM PERIODA OD DESET GODINA COMPARISON

More information

Primena mehaničke ventilacije kod pedijatrijskih bolesnika

Primena mehaničke ventilacije kod pedijatrijskih bolesnika Strana 876 VOJNOSANITETSKI PREGLED Volumen 65, Broj 12 ORIGINALNI Č L A N C I UDC: 616-053.2:615.816.2 Primena mehaničke ventilacije kod pedijatrijskih bolesnika Use of mechanical ventilation in pediatric

More information

KORELACIJA BRONHOALVEOLARNOG LAVATA I FUNKCIJE PLUĆA KOD BOLESNIKA SA SISTEMSKOM SKLEROZOM I REUMATOIDNIM ARTRITISOM

KORELACIJA BRONHOALVEOLARNOG LAVATA I FUNKCIJE PLUĆA KOD BOLESNIKA SA SISTEMSKOM SKLEROZOM I REUMATOIDNIM ARTRITISOM RADOVI BIBLID: 0354 2793, 133(2005) Suppl 2, p. 129-133 UDC: 616.5-004:616-002.77]:616.24-072.7 KORELACIJA BRONHOALVEOLARNOG LAVATA I FUNKCIJE PLUĆA KOD BOLESNIKA SA SISTEMSKOM SKLEROZOM I REUMATOIDNIM

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU MEDICINSKI FAKULTET. Dr Irena S. Đunić ZNAČAJ BIOMARKERA U PROCENI OŠTEĆENJA ZGLOBA KOD BOLESNIKA SA HEMOFILIJOM

UNIVERZITET U BEOGRADU MEDICINSKI FAKULTET. Dr Irena S. Đunić ZNAČAJ BIOMARKERA U PROCENI OŠTEĆENJA ZGLOBA KOD BOLESNIKA SA HEMOFILIJOM UNIVERZITET U BEOGRADU MEDICINSKI FAKULTET Dr Irena S. Đunić ZNAČAJ BIOMARKERA U PROCENI OŠTEĆENJA ZGLOBA KOD BOLESNIKA SA HEMOFILIJOM Doktorska disertacija Beograd, 2013 UNIVERSITY OF BELGRADE MEDICAL

More information

Ispitivanje mogućnosti dobijanja ulja iz čvrstog ostatka zaostalog nakon spravljanja napitka od kafe kao potencijalne sirovine za dobijanje biodizela

Ispitivanje mogućnosti dobijanja ulja iz čvrstog ostatka zaostalog nakon spravljanja napitka od kafe kao potencijalne sirovine za dobijanje biodizela Ispitivanje mogućnosti dobijanja ulja iz čvrstog ostatka zaostalog nakon spravljanja napitka od kafe kao potencijalne sirovine za dobijanje biodizela Zoran Iličković, Eldin Redžić, Franc Andrejaš, Gordan

More information

Postupak kod ujeda sisara i otrovnih uboda u primarnoj zdravstvenoj zaštiti

Postupak kod ujeda sisara i otrovnih uboda u primarnoj zdravstvenoj zaštiti Postupak kod ujeda sisara i otrovnih uboda u primarnoj zdravstvenoj zaštiti Management of mammalian bites and venomous stings in primary care 1 2, 1 2, 3 3 PRIMLJEN 25.10.2013. Lekari u primarnoj zdravstvenoj

More information

Studying the Content of Starch Correlated With Resistance to Low Winter Temperatures in Some Grapevine Varieties

Studying the Content of Starch Correlated With Resistance to Low Winter Temperatures in Some Grapevine Varieties Professional paper Stručni rad UDK: 634.1/.8-152.7:664.2.0938 DOI: 10.7251/AGREN1204681N Studying the Content of Starch Correlated With Resistance to Low Winter Temperatures in Some Grapevine Varieties

More information

BIOHEMIJSKE AKTIVNOSTI SELEKTOVANIH SOJEVA BAKTERIJA MLEČNE KISELINE 1. Aleksandra Martinović, R. K. Abrahamsen, D. Obradović 2

BIOHEMIJSKE AKTIVNOSTI SELEKTOVANIH SOJEVA BAKTERIJA MLEČNE KISELINE 1. Aleksandra Martinović, R. K. Abrahamsen, D. Obradović 2 Biotechnology in Animal Husbandry 22 (1-2), p 139-151, 26 ISSN 145-9156 Publisher: Institute for Animal Husbandry, Belgrade-Zemun UDC 637.33 BIOHEMIJSKE AKTIVNOSTI SELEKTOVANIH SOJEVA BAKTERIJA MLEČNE

More information

SVEUČILIŠTE U SPLITU MEDICINSKI FAKULTET. Ivan Budimir Bekan SUVREMENI PRISTUP LIJEČENJU PORTALNE ENCEFALOPATIJE. Diplomski rad.

SVEUČILIŠTE U SPLITU MEDICINSKI FAKULTET. Ivan Budimir Bekan SUVREMENI PRISTUP LIJEČENJU PORTALNE ENCEFALOPATIJE. Diplomski rad. SVEUČILIŠTE U SPLITU MEDICINSKI FAKULTET Ivan Budimir Bekan SUVREMENI PRISTUP LIJEČENJU PORTALNE ENCEFALOPATIJE Diplomski rad Akademska godina: 2014./2015. Mentor: prof.dr.sc. Miroslav Šimunić Split, lipanj

More information

DIFFERENT STERILIZATION METHODS FOR OVERCOMING INTERNAL BACTERIAL INFECTION IN SUNFLOWER SEEDS

DIFFERENT STERILIZATION METHODS FOR OVERCOMING INTERNAL BACTERIAL INFECTION IN SUNFLOWER SEEDS Zbornik Matice srpske za prirodne nauke / Proc. Nat. Sci, Matica Srpska Novi Sad, 109, 59 64, 2005 UDC 633.854.78:631.53.027.2 Ksenija J. Taški-Ajdukoviã 1, Dragana M. Vasiã 2 1 National Laboratory for

More information

Proizvodnja i prometovanje vina te stanje površina pod sortama Merlot, Cabernet Sauvignon i Syrah u Hrvatskoj

Proizvodnja i prometovanje vina te stanje površina pod sortama Merlot, Cabernet Sauvignon i Syrah u Hrvatskoj PREGLEDNI RAD Proizvodnja i prometovanje vina te stanje površina pod sortama Merlot, Cabernet Sauvignon i Syrah u Hrvatskoj Martina LIPAR 1, Gordana BOSANKIĆ 1, Antonija HORVAT HRŽIĆ 2, Zvonimir SAVIĆ

More information

ELEKTROKARDIOGRAFSKE PROMENE POSLE PNEUMONEKTOMIJE

ELEKTROKARDIOGRAFSKE PROMENE POSLE PNEUMONEKTOMIJE Ivanović B., Jovanović D., Simić D., Kalimanovska D., Vujisić B., Zlatanović M., Čarapić K., Matić S. ELEKTROKARDIOGRAFSKE PROMENE POSLE PNEUMONEKTOMIJE Sažetak: Za razliku od lobektomije, dovodi do značajnih

More information

THE CHARACTERISTICS OF VITICULTURE PRODUCTION IN SERBIA OBELEŽJA VINOGRADARSKE PROIZVODNJE U SRBIJI

THE CHARACTERISTICS OF VITICULTURE PRODUCTION IN SERBIA OBELEŽJA VINOGRADARSKE PROIZVODNJE U SRBIJI THE CHARACTERISTICS OF VITICULTURE PRODUCTION IN SERBIA OBELEŽJA VINOGRADARSKE PROIZVODNJE U SRBIJI B. KALANOVIĆ, B. DIMITRIJEVIĆ, Snežana TRMČIĆ, Nebojša MARKOVIĆ Faculty of Agriculture, Belgrade Zemun,

More information

BOLESTI MOKRAĆNO-POLNOG SISTEMA

BOLESTI MOKRAĆNO-POLNOG SISTEMA BOLESTI MOKRAĆNO-POLNOG SISTEMA Hronična bubrežna insuficijencija Benigna hiperplazija prostate Infekcije urinarnog trakta kod djece Upale urinarnog sistema kod odraslih Bolesti mokraćno-polnog sistema

More information

Ispitivanje oksidativne stabilnosti hladno presovanog ulja suncokreta visokooleinskog tipa pri povišenoj temperaturi

Ispitivanje oksidativne stabilnosti hladno presovanog ulja suncokreta visokooleinskog tipa pri povišenoj temperaturi Ispitivanje oksidativne stabilnosti hladno presovanog ulja suncokreta visokooleinskog tipa pri povišenoj temperaturi Ranko S. Romanić, Snežana Z. Kravić Univerzitet u Novom Sadu, Tehnološki fakultet Novi

More information

NAUČNI RAD. Ključne reči: modifikovana atmosfera, pastrmka, šaran, svežina, ukupan isparljivi azot, ph. UDK :597:66

NAUČNI RAD. Ključne reči: modifikovana atmosfera, pastrmka, šaran, svežina, ukupan isparljivi azot, ph. UDK :597:66 Uticaj pakovanja u modifikovanoj atmosferi i vakuumu na odabrane hemijske parametre svežine kalifornijske pastrmke (Oncorhynchus mykiss) i odrezaka šarana (Cyprinus carpio) Jelena A. Babić 1, Mirjana R.

More information

INFEKCIJE URINARNOG TRAKTA KOD DJECE

INFEKCIJE URINARNOG TRAKTA KOD DJECE SADRŽAJ DEFINICIJA 2 KLASIFIKACIJA 2 EPIDEMIOLOGIJA 3 ETIOLOGIJA 3 FAKTORI RIZIKA 4 DIJAGNOZA I DIFERENCIJALNA DIJAGNOZA 5 ISTORIJA BOLESTI 7 FIZIKALNI PREGLED 8 PRETRAGE 9 PROCJENA TIPA INFEKCIJE 12 LIJEČENJE

More information

Karakteristike metaboli~kog sindroma X u ispitivanoj populaciji

Karakteristike metaboli~kog sindroma X u ispitivanoj populaciji Originalni radovi Op{ta medicina 2004; 10 (2-3): 114-121 Prim. dr Zoran Jankovi}, Dr Mira Jankovi} Dom zdravlja - Lebane Karakteristike metaboli~kog sindroma X u ispitivanoj populaciji Klju~ne re~i: gojaznost

More information

UTICAJ RAZLIČITOG ODNOSA BAKTERIJA MLEČNE KISELINE NA SPEKTAR AMINOKISELINA JOGURTA PROIZVEDENIH IZ KRAVU EG MLIJEKA

UTICAJ RAZLIČITOG ODNOSA BAKTERIJA MLEČNE KISELINE NA SPEKTAR AMINOKISELINA JOGURTA PROIZVEDENIH IZ KRAVU EG MLIJEKA UTICAJ RAZLIČITOG ODNOSA BAKTERIJA MLEČNE KISELINE NA SPEKTAR AMINOKISELINA JOGURTA PROIZVEDENIH IZ KRAVU EG MLIJEKA Natalija KAPAC-PARKACEVA, O. BAUER i T. CiZBANOVSKI Zemljodjelsko-šumarski fakultet,

More information

DOI: /VETGL M UDK 619:

DOI: /VETGL M UDK 619: ORIGINALNI RAD ORIGINAL PAPER DOI: 10.2298/VETGL1306303M UDK 619:615.225 UTICAJ EKSTRAKTA LISTA MASLINE (OLEA EUROPEA L.) NA HEMODINAMSKI STATUS I NIVO LIPIDNE PEROKSIDACIJE KOD PACOVA SA URO\ENOM HIPERTENZIJOM

More information

VRIJEDNOSTI GLUKOZE I UKUPNIH PROTEINA LABORATORIJSKIH PACOVA U USLOVIMA KRATKOTRAJNOG GLADOVANJA

VRIJEDNOSTI GLUKOZE I UKUPNIH PROTEINA LABORATORIJSKIH PACOVA U USLOVIMA KRATKOTRAJNOG GLADOVANJA VRIJEDNOSTI GLUKOZE I UKUPNIH PROTEINA LABORATORIJSKIH PACOVA U USLOVIMA KRATKOTRAJNOG GLADOVANJA GLUCOSE AND TOTAL PROTEIN LEVEL IN LABORATORY RATS UNDER CONDITIONS OF SHORT-TERM FASTING Suljević D.,

More information

SMERNICE ZA PROBLEM REFERENTNIH VREDNOSTI U DЕČIJEM UZRASTU. Slobodan Jovanović MD, PhD, Bsc JUGOLAB, Sombor

SMERNICE ZA PROBLEM REFERENTNIH VREDNOSTI U DЕČIJEM UZRASTU. Slobodan Jovanović MD, PhD, Bsc JUGOLAB, Sombor SMERNICE ZA PROBLEM REFERENTNIH VREDNOSTI U DЕČIJEM UZRASTU Slobodan Jovanović MD, PhD, Bsc JUGOLAB, Sombor UVOD Svako ko koristi referentne vrednosti treba da zna da u one samo vodilje za kliniĉara odn.

More information

Aktivnost alkoholdehidrogenaze u jetri krava muzara

Aktivnost alkoholdehidrogenaze u jetri krava muzara Izvorni naučni rad UDK 619:611.36:636.2 Aktivnost alkoholdehidrogenaze u jetri krava muzara Mira Kovačević 1, Slavica Košarčić 1, Milovan Jovičin 1, Ivan Vujanac 2, Aleksandar Milovanović 1, Dejan Bugarski

More information

RAZLIKE U STATUSU USNE ŠUPLJINE IZMEĐU OVISNIKA O ALKOHOLU I DROGAMA

RAZLIKE U STATUSU USNE ŠUPLJINE IZMEĐU OVISNIKA O ALKOHOLU I DROGAMA SVEUČILIŠTE U ZAGREBU STOMATOLOŠKI FAKULTET Ines Klisović RAZLIKE U STATUSU USNE ŠUPLJINE IZMEĐU OVISNIKA O ALKOHOLU I DROGAMA DIPLOMSKI RAD Zagreb, srpanj 2016. Rad je ostvaren na Katedri za psihijatriju

More information

Pumping and Storing Breast Milk

Pumping and Storing Breast Milk Pumping and Storing Breast Milk You may need to express or pump breast milk to relieve engorgement, to increase your milk supply or to feed your baby breast milk with a bottle. Why and When to Pump To

More information

RANO OTKRIVANJE I FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK KLINIČKI ZNAČAJNE PANKREASNE FISTULE KOD BOLESNIKA POSLE CEFALIČNE DUODENOPANKREATEKTOMIJE

RANO OTKRIVANJE I FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK KLINIČKI ZNAČAJNE PANKREASNE FISTULE KOD BOLESNIKA POSLE CEFALIČNE DUODENOPANKREATEKTOMIJE U N I VE R Z I T E T U B E O G R A D U M E D I C I N S K I F A K U L T E T Vladimir D. Dugalić RANO OTKRIVANJE I FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK KLINIČKI ZNAČAJNE PANKREASNE FISTULE KOD BOLESNIKA POSLE CEFALIČNE

More information

KORIST TRANSFUZIJA AUTOLOGNE KRVI KOD OPERACIJA UGRADNJE TOTALNE ENDOPROTEZE KUKA

KORIST TRANSFUZIJA AUTOLOGNE KRVI KOD OPERACIJA UGRADNJE TOTALNE ENDOPROTEZE KUKA SVEUČILIŠTE U ZAGREBU MEDICINSKI FAKULTET Zrinka Orešković KORIST TRANSFUZIJA AUTOLOGNE KRVI KOD OPERACIJA UGRADNJE TOTALNE ENDOPROTEZE KUKA DISERTACIJA ZAGREB, 2015. Rad je izrađen na Klinici za Ortopediju

More information

FIZIČKO-HEMIJSKE, MIKROBIOLOŠKE I SENZORNE PROMENE DUVANA TIPA BERLEJ SOSIRANOG PRE RIDRAING POSTUPKA

FIZIČKO-HEMIJSKE, MIKROBIOLOŠKE I SENZORNE PROMENE DUVANA TIPA BERLEJ SOSIRANOG PRE RIDRAING POSTUPKA FIZIČKO-HEMIJSKE, MIKROBIOLOŠKE I SENZORNE PROMENE DUVANA TIPA BERLEJ SOSIRANOG PRE RIDRAING POSTUPKA Kitanović I. Radiša, Ivana T. Karabegović, Dragiša S. Savić* Univerzitet u Nišu, Tehnološki fakultet,

More information

VREDNOSTI VITAMINA D KOD DECE SA BRONHOOPSTRUKCIJAMA

VREDNOSTI VITAMINA D KOD DECE SA BRONHOOPSTRUKCIJAMA UNIVERZITET U PRIŠTINI MEDICINSKI FAKULTET Kosovska Mitrovica VREDNOSTI VITAMINA D KOD DECE SA BRONHOOPSTRUKCIJAMA - Doktorska disertacija - Mentor: Doc. Dr Snežana Marković Jovanović Kandidat: Ass. Dr

More information

FAKTORI RIZIKA I LEČENJE URINARNIH INFEKCIJA KOD STARIJIH OSOBA

FAKTORI RIZIKA I LEČENJE URINARNIH INFEKCIJA KOD STARIJIH OSOBA Med Pregl 014; LXVII (Suppl ): 9-13. Novi Sad 9 Univerzitet u Novom Sadu, Medicinski fakultet 1 UDK 616.63-0.1-08-053.9 Klinički centar Vojvodine, Klinika za infektivne bolesti Novi Sad DOI: 10.98/MPNS14S009D

More information

LIJEČNIČKI VJESNIK G O D. L X V III. Z A G R E B. K O L O V O Z B R O J 7 i 8

LIJEČNIČKI VJESNIK G O D. L X V III. Z A G R E B. K O L O V O Z B R O J 7 i 8 LIJEČNIČKI VJESNIK G O D. L X V III. Z A G R E B. K O L O V O Z 1946. B R O J 7 i 8 iz Laboratorija za standardizaciju organoterapeutskih preparata»plive«, Savjetovališta za dijabetičare i II. Internog

More information

Smjernice za primjenu hormonskog nadomjesnog liječenja. Brijuni 2017.

Smjernice za primjenu hormonskog nadomjesnog liječenja. Brijuni 2017. Smjernice za primjenu hormonskog nadomjesnog liječenja Brijuni 2017. Povijest konsenzusa o HNL-u u Hrvatskoj Hrvatski konsenzus o hormonskom nadomjesnom liječenju u klimakteriju i postmenopauzi (Veselko

More information

ANALIZA FAKTORA KOJI UTICU NA TOK ESTRALNOG CIKLUSA VISOKOMLECNIH KRAVA* ANALYSIS OF FACTORS INFLUENCING ESTRUS CYCLE IN DAIRY COWS

ANALIZA FAKTORA KOJI UTICU NA TOK ESTRALNOG CIKLUSA VISOKOMLECNIH KRAVA* ANALYSIS OF FACTORS INFLUENCING ESTRUS CYCLE IN DAIRY COWS UDK 619:612.621.5:636.2.034 ANALIZA FAKTORA KOJI UTICU NA TOK ESTRALNOG CIKLUSA VISOKOMLECNIH KRAVA* ANALYSIS OF FACTORS INFLUENCING ESTRUS CYCLE IN DAIRY COWS M. Jovicin, T. Petrujkic, A. Milovanovic,

More information

KLINIČI ZNAČAJ ENZIMA U ISPITIVANJU

KLINIČI ZNAČAJ ENZIMA U ISPITIVANJU UNIVERZITET PRIVREDNA AKADEMIJA FARMACEUTSKI FAKULTET, NOVI SAD KLINIČI ZNAČAJ ENZIMA U ISPITIVANJU FUNKCIJE JETRE - DIPLOMSKI RAD - mentor prof.dr Mirka Ilić kandidat Vladimir Butulija NOVI SAD, 2016.

More information

DEPRESIVNOST KOD DJECE I MLADIH

DEPRESIVNOST KOD DJECE I MLADIH SVEUČILIŠTE U ZAGREBU UČITELJSKI FAKULTET ODSJEK ZA ODGOJITELJSKI STUDIJ ANAMARIJA KOS ZAVRŠNI RAD DEPRESIVNOST KOD DJECE I MLADIH PETRINJA,RUJAN 2016. 1 SVEUČILIŠTE U ZAGREBU UČITELJSKI FAKULTET ODSJEK

More information

BOLESTI LIŠĆA JAGODE

BOLESTI LIŠĆA JAGODE Tihomir MILIČEVIĆ Agronomski fakultet Sveučilišta u Zagrebu e-mail: tmilicevic@agr.hr BOLESTI LIŠĆA JAGODE SAŽETAK Na jagodama je opisan veći broj bolesti kojima se simptomi javljaju ponajviše na lišću,

More information

CSYSTEMS PROGRAMSKI PAKET ZA KNJIGOVODSTVO

CSYSTEMS PROGRAMSKI PAKET ZA KNJIGOVODSTVO OPEN SOURCE PROJECT :: BAST Business Account Software Technology 1/17 CSYSTEMS PROGRAMSKI PAKET ZA KNJIGOVODSTVO COBA Systems Robno Materijalno Finansijska Kartica i Registar Kartica artikla Kontrola ispravnosti

More information

GLASILO ZBORA LIJEČNIKA HRVATSKE

GLASILO ZBORA LIJEČNIKA HRVATSKE P oštarin a p la ćen a u gotovu GLASILO ZBORA LIJEČNIKA HRVATSKE THE JOURNAL OF THE MEDICAL ASSOCIATION OF CROATIA ORGANE OFFICIEL DE LA SOCIĆTfi MĆDICALE DE CROATIE SADRŽAJ Prof. D r. P. L em kau : Razvoj

More information

Introduction. L.B. Roostita, H. A. W. Lengkey

Introduction. L.B. Roostita, H. A. W. Lengkey Biotechnology in Animal Husbandry 30 (2), p 289293, 2014 ISSN 14509156 Publisher: Institute for Animal Husbandry, BelgradeZemun UDC 637.07'636.4 DOI: 10.2298/BAH1402289R DETERMINATION OF PORK ADULTERATION

More information

Sinkopa u stomatološkoj ambulanti: uloga medicinske sestre

Sinkopa u stomatološkoj ambulanti: uloga medicinske sestre VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA U BJELOVARU STRUČNI STUDIJ SESTRINSTVA Sinkopa u stomatološkoj ambulanti: uloga medicinske sestre ZAVRŠNI RAD BR. 01/SES/2017 Eldina Bećiri Bjelovar, ožujak 2017. VISOKA TEHNIČKA

More information

BOLESTI UVA I MASTOIDNOG NASTAVKA

BOLESTI UVA I MASTOIDNOG NASTAVKA BOLESTI UVA I MASTOIDNOG NASTAVKA Akutni otitis media Bolesti uva i mastoidnog nastavka AKUTNI OTITIS MEDIA Sadržaj Definicija... 5 Etiologija i epidemiologija... 5 Faktori rizika... 5 Diferencijalna

More information

Analiza prodaje i troškova. Prof. dr Saša Bošnjak

Analiza prodaje i troškova. Prof. dr Saša Bošnjak Analiza prodaje i troškova Prof. dr Saša Bošnjak Case Study: Proizvodnja DVDa Prodajna cena po jedinici: $11 Prodato komada: 1000 Prodaja: 1000 DVD-ova po $11: $11,000 Minus: Variabilni troškovi povezani

More information

ELEKTROFIZIOLOŠKO LIJEČENJE ARITMIJA KOD DJECE

ELEKTROFIZIOLOŠKO LIJEČENJE ARITMIJA KOD DJECE Paediatr Croat. 2017; 61 (Supl 1): 107-111 Pregled Review ELEKTROFIZIOLOŠKO LIJEČENJE ARITMIJA KOD DJECE DAVOR PULJEVIĆ* Ablacija supstrata aritmije je invazivni zahvat kojim se različite aritmije u visokom

More information

ETIOLOGIJA I EPIDEMIOLOGIJA

ETIOLOGIJA I EPIDEMIOLOGIJA 1 TONZILOFARINGITIS SADRŽAJ DEFINICIJA 2 ETIOLOGIJA I EPIDEMIOLOGIJA 2 KLINIČKA SLIKA 2 FIZIKALNI PREGLED 4 DIJAGNOZA I DIFERENCIJALNA DIJAGNOZA 5 PRETRAGE 5 LIJEČENJE 5 PREPORUKE 9 PRILOZI: 10 LISTA ANTIBIOTIKA

More information

VEZIKOURETERNI REFLUKS I OŽIQNA NEFROPATIJA

VEZIKOURETERNI REFLUKS I OŽIQNA NEFROPATIJA PREGLEDI IZ LITERATURE BIBLID: 0370-8179, 135(2007) 11-12, p. 679-685 VEZIKOURETERNI REFLUKS I OŽIQNA NEFROPATIJA Amira PECO-ANTIĆ Univerzitetska dečja klinika, Beograd KRATAK SADRŽAJ Re fluk sna ne fro

More information

Razlika u pojavnosti ranih komplikacija perkutanog zračenja raka vrata maternice između pacijentica s planiranim liječenjem 2D i 3D tehnikom

Razlika u pojavnosti ranih komplikacija perkutanog zračenja raka vrata maternice između pacijentica s planiranim liječenjem 2D i 3D tehnikom J. appl. health sci. 207; 3(2): 227-233 Razlika u pojavnosti ranih komplikacija perkutanog zračenja raka vrata maternice između pacijentica s planiranim liječenjem 2D i 3D tehnikom Dorjana Vidmar Adem

More information

Kristina Višić SUVREMENO LIJEČENJE MIASTENIJE GRAVIS. Diplomski rad. Akademska godina: 2016./2017. Mentor: doc. dr. sc. Ivica Bilić, dr.

Kristina Višić SUVREMENO LIJEČENJE MIASTENIJE GRAVIS. Diplomski rad. Akademska godina: 2016./2017. Mentor: doc. dr. sc. Ivica Bilić, dr. SVEUČILIŠTE U SPLITU MEDICINSKI FAKULTET Kristina Višić SUVREMENO LIJEČENJE MIASTENIJE GRAVIS Diplomski rad Akademska godina: 2016./2017. Mentor: doc. dr. sc. Ivica Bilić, dr. med Split, srpanj, 2017.

More information

EFEKTI HIPERTERMIJE NA KONCENTRACIJU GLUKOZE I HEMOGRAM ŠTAKORA (Rattus norvegicus)

EFEKTI HIPERTERMIJE NA KONCENTRACIJU GLUKOZE I HEMOGRAM ŠTAKORA (Rattus norvegicus) NAUČNI RAD Original Paper EFEKTI HIPERTERMIJE NA KONCENTRACIJU GLUKOZE I HEMOGRAM ŠTAKORA (Rattus norvegicus) EFFECTS OF HYPERTHERMIA ON BLOOD SERUM GLUCOSE LEVEL AND HAEMOGRAM IN RATS (Rattus norvegicus)

More information

Modaliteti lečenja vezikoureternog refluksa kod dece

Modaliteti lečenja vezikoureternog refluksa kod dece Strana 388 VOJNOSANITETSKI PREGLED Volumen 66, Broj 5 ORIGINALNI Č L A N A K UDC: 616.6-053.2-08 Modaliteti lečenja vezikoureternog refluksa kod dece Treatment of vesicouretheral reflux in pediatric patients

More information

HRVATSKE KNJIŽNICE NA DRUŠTVENOJ MREŽI FACEBOOK CROATIAN LIBRARIES ON FACEBOOK

HRVATSKE KNJIŽNICE NA DRUŠTVENOJ MREŽI FACEBOOK CROATIAN LIBRARIES ON FACEBOOK HRVATSKE KNJIŽNICE NA DRUŠTVENOJ MREŽI FACEBOOK CROATIAN LIBRARIES ON FACEBOOK Ivana Pažur Vojvodić Knjižnica Instituta Ruđer Bošković, Zagreb ipazur@irb.hr Sažetak Web 2.0 donio je interaktivna sučelja

More information

BOLESTI SISTEMA ZA VARENJE

BOLESTI SISTEMA ZA VARENJE BOLESTI SISTEMA ZA VARENJE Funkcionalna dispepsija Gastroezofagealni refluks Peptički ulkus Bolesti sistema za varenje GASTROEZOFAGEALNI REFLUKS Sadržaj Definicija... 5 Etiologija i epidemiologija...

More information

UNIVERZITET U BEOGRADU FAKULTET VETERINARSKE MEDICINE. Saša S. Lauš

UNIVERZITET U BEOGRADU FAKULTET VETERINARSKE MEDICINE. Saša S. Lauš UNIVERZITET U BEOGRADU FAKULTET VETERINARSKE MEDICINE Saša S. Lauš ZASTUPLJENOST OSNOVNIH FRAKCIJA SERUMSKIH PROTEINA, IMUNOGLOBULINA G I TITAR ANTITELA PROTIV HERPESVIRUSA 1 U NOVOROĐENE ŽDREBADI POREKLOM

More information

PROCJENA KVALITETA ŽIVOTA KOD BOLESNIKA SA CENTRALNIM, PERIFERNIM I MJEŠOVITIM TIPOM HRONIČNOG NEUROPATSKOG BOLA

PROCJENA KVALITETA ŽIVOTA KOD BOLESNIKA SA CENTRALNIM, PERIFERNIM I MJEŠOVITIM TIPOM HRONIČNOG NEUROPATSKOG BOLA UNIVERZITET U BANJOJ LUCI MEDICINSKI FAKULTET BANJA LUKA ZORAN VUKOJEVIĆ PROCJENA KVALITETA ŽIVOTA KOD BOLESNIKA SA CENTRALNIM, PERIFERNIM I MJEŠOVITIM TIPOM HRONIČNOG NEUROPATSKOG BOLA DOKTORSKA DISERTACIJA

More information

GENETIC DIVERSITY IN Brassica SPECIES AND Eruca sativa FOR YIELD ASSOCIATED PARAMETERS

GENETIC DIVERSITY IN Brassica SPECIES AND Eruca sativa FOR YIELD ASSOCIATED PARAMETERS UDC 575:630 DOI: 10.2298/GENSR1402537K Original scientific paper GENETIC DIVERSITY IN Brassica SPECIES AND Eruca sativa FOR YIELD ASSOCIATED PARAMETERS Mahwish KANWAL 1, FARHATULLAH 1*, M. Ashiq RABBANI

More information

DYNAMICS OF DRY MATTER SYNTHESIS DURING CORN DEVELOPMENT

DYNAMICS OF DRY MATTER SYNTHESIS DURING CORN DEVELOPMENT Zbornik Matice srpske za prirodne nauke / Proc. Nat. Sci, Matica Srpska Novi Sad, 110, 107 114, 2006 UDC 633.15:631.8 Dragana S. Latkoviã Ljubinko Ð. Staråeviã Branko J. Marinkoviã Faculty of Agriculture,

More information

Primena proteolitičkih enzima u cilju ubrzanja zrenja Gruyerea (Usage of Proteolytics Enzymes for Accelerated Gruyere Ripening)

Primena proteolitičkih enzima u cilju ubrzanja zrenja Gruyerea (Usage of Proteolytics Enzymes for Accelerated Gruyere Ripening) M. Carić i sur.: Primena proteolitičkih... Mljekarstvo (9) 5 Primena proteolitičkih enzima u cilju ubrzanja zrenja Gruyerea (Usage of Proteolytics Enzymes for Accelerated Gruyere Ripening) Dr. Marijana

More information

Dehiscencije kolorektalnih anastomoza posle radikalnih operativnih zahvata zbog karcinoma rektuma

Dehiscencije kolorektalnih anastomoza posle radikalnih operativnih zahvata zbog karcinoma rektuma Strana 856 VOJNOSANITETSKI PREGLED Volumen 68, Broj 10 ORIGINALNI Č LANAK UDC: 616.348/.351-006-089-06 DOI: 10.2298/VSP1110856T Dehiscencije kolorektalnih anastomoza posle radikalnih operativnih zahvata

More information

Karakteristike bar kodova iz tehničkog i dizajnerskog aspekta

Karakteristike bar kodova iz tehničkog i dizajnerskog aspekta Završni rad br. 559/MM/2017 Karakteristike bar kodova iz tehničkog i dizajnerskog aspekta Dorotea Levanić, 0581/336 Varaždin, listopad 2017. godine 2 Multimedija, oblikovanje i primjena Završni rad br.

More information

EKSTRAKCIJA I ODREĐIVANJE SADRŢAJA KOFEINA U MLJEVENOJ KAHVI DOSTUPNOJ NA DOMAĆEM TRŢIŠTU

EKSTRAKCIJA I ODREĐIVANJE SADRŢAJA KOFEINA U MLJEVENOJ KAHVI DOSTUPNOJ NA DOMAĆEM TRŢIŠTU UNIVERZITET U SARAJEVU FARMACEUTSKI FAKULTET KATEDRA ZA PRIRODNO-MATEMATIČKE PREDMETE U FARMACIJI EKSTRAKCIJA I ODREĐIVANJE SADRŢAJA KOFEINA U MLJEVENOJ KAHVI DOSTUPNOJ NA DOMAĆEM TRŢIŠTU ZAVRŠNI RAD INTEGRISANOG

More information

THE MORPHOLOGICAL PROPERTIES OF THE FLOWER AND THE PER CENT OF FERTILISED PISTILS OF PROMISING YELLOW FRUITING RASPBERRY HYBRIDS

THE MORPHOLOGICAL PROPERTIES OF THE FLOWER AND THE PER CENT OF FERTILISED PISTILS OF PROMISING YELLOW FRUITING RASPBERRY HYBRIDS UDK 634.711:631.527.5 THE MORPHOLOGICAL PROPERTIES OF THE FLOWER AND THE PER CENT OF FERTILISED PISTILS OF PROMISING YELLOW FRUITING RASPBERRY HYBRIDS Dragan Nikolić, Aleksandar Radović 1 Abstract The

More information

BOLESTI SISTEMA ZA DISANJE

BOLESTI SISTEMA ZA DISANJE BOLESTI SISTEMA ZA DISANJE Akutne respiratorne infekcije kod djece Nespecifične infekcije u pulmologiji Tonzilofaringitis Bolesti sistema za disanje AKUTNE RESPIRATORNE INFEKCIJE KOD DJECE Sadržaj Definicija

More information

PRIMENA FOTODINAMSKE TERAPIJE U LEČEWU SUBFOVEALNE HOROIDALNE NEOVASKULARIZACIJE

PRIMENA FOTODINAMSKE TERAPIJE U LEČEWU SUBFOVEALNE HOROIDALNE NEOVASKULARIZACIJE RADOVI BIBLID: 0370-8179, 135(2007) 11-12, p. 629-634 UDC: 617.723-005.4-08:615.831 PRIMENA FOTODINAMSKE TERAPIJE U LEČEWU SUBFOVEALNE HOROIDALNE NEOVASKULARIZACIJE Ana GEORGIJEVIĆ, Zoran TOMIĆ Specijalna

More information

GLASILO ZBORA LIJEČN IK A HRVATSKE

GLASILO ZBORA LIJEČN IK A HRVATSKE GLASILO ZBORA LIJEČN IK A HRVATSKE THE JOURNAL OF THE MEDICAL ASSOCIATION OF CROATIA UVODNIK. S A D R Ž A J Klinička zapažanja o»endemskoj nefropatiji«u Hrvatskoj Z. Radošević, M. Radonić i Z. Horvat 445

More information